Zespół wielotorbielowaty jajników: objawy i przyczyny choroby

Zespół jajników wielotorbielowatych, również nazywany zespołem policystycznych jajników lub PCOS, stanowi powszechną dysfunkcję hormonalną, która dotyka 10-15% kobiet w wieku rozrodczym. Choroba występuje w różnych grupach etnicznych i narodowościach, będąc najczęstszym zaburzeniem endokrynologicznym u kobiet w wieku reprodukcyjnym oraz głównym czynnikiem niepłodności. Objawy i ich nasilenie są zróżnicowane w zależności od pacjentki. Etiologia PCOS nie jest w pełni wyjaśniona, jednak stwierdzono, że insulinooporność związana z cukrzycą (często towarzysząca otyłości) odgrywa kluczową rolę. W rodzinach dotkniętych PCOS, aż 50% krewnych pierwszego stopnia może mieć podobne problemy zdrowotne. Charakterystyczną cechą choroby jest uszkodzenie tkanki jajnika, spowodowane przez niedojrzałe pęcherzyki Graafa, których rozwój ulega przerwaniu przed uwolnieniem komórki jajowej. W dotkniętym jajniku nie powstaje ciałko żółte, a w miejscu zaniku licznych pęcherzyków tworzą się torbiele, które są widoczne w badaniu ultrasonograficznym.

Mechanizmy prowadzące do powstania zespołu policystycznych jajników (PCOS) nie zostały w pełni wyjaśnione. W normalnych warunkach, w funkcjonujących prawidłowo jajnikach, dochodzi do dojrzewania pęcherzyków, z których jeden zostaje wyselekcjonowany jako dominujący. W trakcie owulacji uwolniona jest z niego komórka jajowa gotowa do zapłodnienia, podczas gdy pozostałe pęcherzyki ulegają zanikowi. W przypadku PCOS nie występuje dominujący pęcherzyk, co prowadzi do zaburzeń w procesie owulacji. Nierozwinięte pęcherzyki nie zanikają, ale pozostają w jajniku, produkując nadmierne ilości androgenów (męskich hormonów płciowych) oraz progesteronu. Ponadto, w wyniku przemiany androgenów, może dochodzić do nadmiernego wytwarzania estrogenów. Badania potwierdzają, że PCOS występuje częściej wśród krewnych kobiet dotkniętych tym zespołem, co sugeruje istotny udział czynników genetycznych w jego powstawaniu.

Zespół policystycznych jajników (PCOS) to schorzenie, które objawia się zaburzeniami cyklu miesiączkowego, takimi jak nieregularne krwawienia, brak miesiączki lub skąpe wydzieliny. W trakcie choroby dochodzi do dysfunkcji hormonalnej, która charakteryzuje się obniżoną syntezą hormonu folikulotropowego (FSH), jednocześnie z podwyższonym poziomem hormonu luteinizującego (LH) oraz androgenów, co prowadzi do zaburzeń w procesie owulacji. W wyniku tych nieprawidłowości dochodzi do nadmiernej produkcji męskich hormonów płciowych, co objawia się szeregiem objawów, w tym: nieregularnymi i rzadkimi cyklami miesiączkowymi, brakiem miesiączki, niepłodnością spowodowaną brakiem owulacji, cechami męskimi (np. nadmiernym owłosieniem ciała, łysieniem androgenicznym), łojotokiem, trądzikiem i problemami skórnymi, bólami w miednicy, otyłością brzuszną, nasilonymi objawami zespołu przedmiesiączkowego (zmiany nastroju, bóle pleców, ból brzucha, wzdęcia) oraz pojawianiem się ciemnych plam na skórze. PCOS to choroba, która zakłóca równowagę hormonalną i utrudnia zajście w ciążę.