Zapalenie kłębuszków nerkowych – objawy i dieta

Zapalenie kłębuszków nerkowych (ZKN) stanowi heterogenną grupę schorzeń, których wspólną cechą jest pierwotne uszkodzenie struktur kłębuszkowych nerki, wywołane zaburzeniami mechanizmów immunologicznych. Choć proces zapalny może lokalizować się wyłącznie w obrębie kłębuszków, jego konsekwencje często obejmują wtórne zmiany w kanalikach nerkowych, tkance śródmiąższowej oraz naczyniach krwionośnych, wynikające przede wszystkim z upośledzonej filtracji i patologicznego białkomoczu. Etiologia większości przypadków pozostaje niejasna, jednak uważa się, że podłożem choroby są dysfunkcje układu odpornościowego, prowadzące do reakcji autoimmunologicznych lub kompleksów immunologicznych osiadających w naczyniach kłębuszkowych. Podobnie jak inne schorzenia o podłożu immunologicznym, ZKN może charakteryzować się nawracającymi zaostrzeniami, okresami remisji lub postępującym, przewlekłym przebiegiem. Ostre postacie często stanowią reakcję alergiczną na przewlekłe lub nawracające zakażenia bakteryjne w organizmie, podczas gdy postać przewlekła bywa następstwem nieleczonego ostrego zapalenia, choć częściej rozwija się jako samodzielna jednostka chorobowa. Początek bywa subtelny, a nawet bezobjawowy przez lata, z postępującym włóknieniem kłębuszków, ich stwardnieniem oraz zastępowaniem przez tkankę łączną, co ostatecznie prowadzi do niewydolności nerek i mocznicy. W klasyfikacji wyróżnia się postać pierwotną – gdzie patologia ogranicza się do kłębuszków, a objawy kliniczne i odchylenia laboratoryjne wynikają bezpośrednio z ich dysfunkcji (np. poinfekcyjne ZKN) – oraz wtórną, gdzie uszkodzenie kłębuszków jest konsekwencją ogólnoustrojowego procesu chorobowego, takiego jak cukrzyca, toczeń rumieniowaty układowy czy amyloidoza.

Ostre zapalenie kłębuszków nerkowych manifestuje się poprzez szereg niepokojących objawów, w tym: intensywne dolegliwości bólowe zlokalizowane w obszarze lędźwiowym kręgosłupa, znaczne zmniejszenie dobowej objętości wydalanego moczu (oliguria), obrzęki występujące głównie w górnej części ciała – szczególnie na twarzy oraz powiekach – a także krwiomocz mikroskopowy (obecność ponad trzech erytrocytów w polu widzenia mikroskopu). Dodatkowo stwierdza się umiarkowany białkomocz (przekraczający 2,5 g na dobę, przy wartościach powyżej 3,5 g/dobę sugerujących rozwinięty zespół nerczycowy), ogólne osłabienie organizmu, utratę apetytu, nadmierną senność w ciągu dnia, podwyższone ciśnienie tętnicze krwi, ciemne – często brunatnoczerwone – zabarwienie moczu, epizody gorączkowe oraz potencjalne napady drgawkowe. W przypadku postaci przewlekłej choroby obserwuje się: pienienie się moczu (co wskazuje na znaczne stężenie białka), utrzymujący się krwiomocz, uogólnione obrzęki tkanek miękkich, wodobrzusze, upośledzenie ogólnej wydolności fizycznej, chroniczne uczucie zmęczenia, anemię, nawracające bóle głowy oraz utrzymujące się nadciśnienie tętnicze. Kluczowe badania diagnostyczne obejmują: analizę ogólną moczu (z oceną białkomoczu i krwiomoczu), profil biochemiczny krwi (z uwzględnieniem markerów niewydolności nerek takich jak kreatynina i mocznik, a także elektrolitów – sodu i potasu), badania obrazowe w postaci ultrasonografii jamy brzusznej oraz – w przypadkach wątpliwych – biopsję nerki w celu oceny histopatologicznej zmian w kłębuszkach nerkowych.

Dieta i dokładne zalecenia żywieniowe powinny być dobierane indywidualnie w zależności od sprawności nerek.. Postępowanie dietetyczne zależy od: stężenia mocznika w surowicy krwi (norma 2, 5 – 6, 7 mmol/l 15 – 40 mg/dl), stężenia kreatyniny w surowicy krwi (60 – 120 μmol/l 0, 7 – 1, 35 mg/dl), dobowego bilansu płynów (zrównoważenie podaży przyjmowanych i wydalanych w okresie doby płynów).. Ogólne zalecenia – dieta odciążająca nerki Ograniczenie produktów bogatych w fosfor, potas (np.. Kakao, suszone morele, przecier pomidorowy, słonecznik, migdały) Ograniczenie podaży soli (sodu) – n adciśnienie i obrzęki Zalecane są kleiki z ryżu (ze względu na małą zawartość sodu), sucharki, bułkę pszenną z mąki niskobiałkowej, ziemniaki puree z masłem W diecie należy zmniejszyć podaż białka (źródło mocznika i kreatyniny zatrzymywanych w nadmiarze w krwi) dorośli: 0, 6 – 0, 8 g/kg m.. c. /d, dzieci: 1,0 g/kg m. c. /d. Białko w połowie powinno być pochodzenia zwierzęcego o wysokiej wartości biologicznej Ograniczenie mięsa, wędlin, serów, jaj (nasilają proces filtracji – uszkodzenie nerek) Ograniczenie ryb, podrobów – wysoka zawartość białka oraz fosforu i związków purynowych Ograniczenie ilości płynów: płyny podaje się w ilości proporcjonalnej do oddawanego moczu w ciągu doby + około 500 ml (na straty w postaci potu oraz straty wody z kałem) Odpowiednia ilość energii, by nie dopuścić rozpadu białka ustrojowego Zapotrzebowanie energetyczne zależne jest od aktywności chorego i stanu zdrowia.. Zwykle przyjmuje się 35 kcal/kg m.. c. /d Zalecana dieta to węglowodanowo-tłuszczowa Większość energii powinna pochodzić z węglowodanów Zalecane są tłuszcze łatwostrawne (olej rzepakowy, lniany) Pożądane w diecie produkty alkalizujące mocz: warzywa i owoce (UWAGA! Bogate w potas! Dlatego nie więcej niż 500 g dziennie) Duże zastosowanie: potrawy półmięsne, jarskie tj.. Risotto, budynie, makaron z jarzynami i mięsem, kluski, pierogi ruskie, naleśniki z farszem jarzynowo-mięsnym Kłębuszkowe zapalenie nerek to poważny stan, który wymaga interwencji specjalisty.. Dieta będzie pomocna w powrocie do zdrowia, należy jednak pamiętać, że każda powinna być dobierana indywidualne do pacjenta.