Wygląd języka jako wskaźnik zdrowia - różnorodne symptomy mogą wskazywać na problemy zdrowotne

Zgodnie z naukami tradycyjnej medycyny chińskiej, obserwowane zmiany w wyglądzie języka w określonych obszarach nie są przypadkowe i wymagają uwagi. Atlas topograficzny języka przedstawia, jak poszczególne części języka są powiązane z konkretnymi narządami wewnętrznymi. Odchylenia w budowie mięśniowej języka, takie jak zmiany barwne czy obecność nalotu, mogą świadczyć o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu poszczególnych narządów. Stąd istotne jest badanie powierzchni języka, jego kolorystyki, nalotów, a także wielkości i wrażliwości brodawkowatych receptorów smakowych.

Pęknięty język może świadczyć o niedoborze płynów w komórkach oraz nadmiernym zagęszczeniu krwi, co z kolei wiąże się z podwyższonym ryzykiem udaru lub powstawania zakrzepów. Język o nieregularnych jasnych i czerwonych obszarach (zwany geograficznym), pozbawiony w niektórych miejscach brodawek, może wskazywać na grzybicze infekcje jamy ustnej, niedobory witamin lub reakcje alergiczne. Ten stan obserwuje się również u osób z bielactwem i łuszczycą. Głęboka bruzda w środku języka może być oznaką zaburzeń układu pokarmowego, problemów z trawieniem lub nadmiernej produkcji kwasu żołądkowego.

Język w optymalnym stanie charakteryzuje się delikatnym lub umiarkowanym odcieniem różu. Natomiast intensywnie czerwony lub fioletowy kolor może świadczyć o podwyższonej temperaturze ciała spowodowanej stanem zapalnym lub infekcją, lecz również wskazywać na zakrzepy krwi w narządach lub niedobór witamin. Jasnoczerwona barwa języka może również sygnalizować podwyższoną temperaturę ciała, jednak wywołaną przez spożycie zbyt pikantnych potraw. Czerwony odcinek środkowej części języka często występuje u osób z nieprawidłową dietą, skłonnych do nadwagi lub starań o redukcję masy ciała. Silnie czerwony koniuszek języka może być objawem przewlekłego stresu i częściej pojawia się u osób nerwowych z zaburzeniami snu (jeśli język jest obrzęknięty, może to prowadzić do schorzeń sercowo-naczyniowych). Czerwone zabarwienie krawędzi języka może sugerować nieprawidłową pracę wątroby. Blady, prawie biały język może wskazywać na niedotlenienie, niedokrwistość lub osłabienie układu krążenia lub odpornościowego. Natomiast czarne zabarwienie języka (niezależnie od lokalizacji, choć najczęściej widoczne u nasady) zwykle świadczy o zaburzeniach czynności nerek.

Język jest naturalnie pokryty cienką, przezroczystą warstwą płynu. Nadmierna ilość białej wydzieliny może świadczyć o przeziębieniu organizmu, spowodowanym spowolnieniem procesów metabolicznych (często w okresie jesiennym). Szara wydzielina towarzyszy chorobom zakaźnym, którym towarzyszy gorączka. Szary odcień może również wskazywać na zaburzenia trawienne, kwasicę lub choroby wątroby. Brązowa barwa języka może pojawić się u osób palących tytoniu. Jest to oznaka nieprawidłowości w układzie oddechowym, prowadzących do niedotlenienia. Żółta wydzielina może wystąpić w upalne dni (oznaka przegrzania organizmu) lub przy nadmiernym spożyciu kawy lub ostrych przypraw. Ten kolor może również sugerować chorobę wrzodową żołądka. Gruba, zielonkawa wydzielina w okolicy wątroby sygnalizuje osłabienie tego narządu. Dodatkowo mogą pojawić się nabłonki i zgrubienia. Zmiana barwy z ciemniejszej na jaśniejszą po chorobie wskazuje na powrót do zdrowia.

Dolegliwości związane z bólem języka często wiążą się z niedoborami składników odżywczych, takich jak żelazo, witamina B6 lub witamina PP. Natomiast pieczenie języka może sygnalizować niedobór soków trawiennych w żołądku. Ten objaw może występować równolegle z problemami żołądkowymi. Ponadto należy podkreślić, że stosowanie leków może wpływać na wygląd języka. Preparaty hormonalne mogą powodować zaczerwienienie i obrzęk, podczas gdy leki odwadniające prowadzą do powstawania bruzd i efektu "polakierowanego" języka. Po zażyciu środków przeciwzapalnych i przeciwbólowych mogą pojawić się czerwone punkty. Niektóre antybiotyki uszkadzają brodawki smakowe, co skutkuje utratą smaku i apetytu.