Szwedzkie rośliny lecznicze - składniki, wykorzystanie, przeciwwskazania

Zioła szwedzkie, znane od XVIII wieku, były szeroko stosowane w całej Europie. Składały się z siedmiu różnych roślin, połączonych z aloesem w alkoholu, z dodatkiem fermentowanej mieszanki Theriac. Ta ostatnia, o korzeniach w starożytnej Grecji, była używana już w I wieku n.e. Współcześnie popularność ziołom szwedzkim przywróciła austriacka zielarka Maria Treben w latach 80. XX wieku. Obecnie preferowane są suche preparaty do samodzielnego przygotowania, a skład ziół uległ pewnym modyfikacjom.

Pierwsza szwedzka kompozycja ziołowa zawierała aloes oraz kombinację ekstraktów z jesionu, szafranu, rabarbaru, kamfory, senny, arcydzięgla i ostropestu. W dalszej części artykułu omówione zostaną właściwości tych składników, potwierdzone przez aktualne badania naukowe.

Składniki ziołowe, takie jak aloes, arcydzięgiel, ostropest plamisty, kamfora, jesion mannowy, rabarbar oraz szafran, są dokładnie opisane w starych irańskich tekstach medycznych. Aloes jest znany ze swoich właściwości łagodzących dolegliwości żołądkowo-jelitowe i przyspieszających gojenie ran. Badania na gryzoniach wykazały, że może poprawiać stan zdrowia przy cukrzycy, regulować stres oksydacyjny i obniżać poziom lipidów. Arcydzięgiel wpływa na układ krążenia, rozluźnia naczynia krwionośne i może spowalniać starzenie się skóry. Ostropest plamisty wspiera wątrobę, a także chroni skórę przed uszkodzeniami słonecznymi i łagodzi skutki chemioterapii. Kamfora obniża poziom cholesterolu i trójglicerydów, a jesion mannowy poprawia funkcję wątroby. Ekstrakt z rabarbaru wspomaga trzustkę, szafran chroni układ pokarmowy i nerwowy, a senes pobudza perystaltykę jelit.

Podobnie jak w przypadku wszelkich preparatów leczniczych, w terapii ziołowej konieczne jest zachowanie ostrożności. Produkcja mieszanek ziół szwedzkich w celach handlowych wiąże się z pewnym ryzykiem, dlatego obecnie zaleca się ich przygotowywanie na niewielką skalę przez doświadczonych specjalistów, którzy dostosowują skład do konkretnych potrzeb pacjentów [20]. Ze względu na złożony skład i różnorodne mechanizmy działania tych roślin, trudno jest przewidzieć wszystkie możliwe skutki ich stosowania. Przykładem mogą być doniesienia o uszkodzeniach wątroby spowodowanych nadmiernym spożyciem preparatów z aloesu [21]. Warto podkreślić, że skład ziół szwedzkich jest bardzo zróżnicowany, podobnie jak ich wpływ na organizm człowieka. Z tego powodu nie należy stosować ich bez konsultacji z lekarzem lub specjalistą od fitoterapii. W tekście omówiono jedynie niektóre z ekstraktów zawartych w tych mieszankach. Obecne badania potwierdzają ich potencjał zdrowotny, jednak skład tych preparatów może być modyfikowany w zależności od potrzeb. Zioła te są stosowane od prawie 300 lat, a naukowcy nadal badają ich właściwości. Przed rozpoczęciem suplementacji ziołowej należy pamiętać, że każda substancja może wywoływać różne skutki uboczne u różnych osób.