Stan przedcukrzycowy - objawy, dieta... Czy to w ogóle możliwe, aby stan przedcukrzycowy mógł się cofnąć?

W medycynie klinicznej pojęcia "podwyższone stężenie glukozy na czczo" (ang. *impaired fasting glucose*, IGF) oraz "upośledzona tolerancja glukozy" (ang. *impaired glucose tolerance*, IGT) są łącznie klasyfikowane jako zespół przedcukrzycowy – inaczej prediabetes. Rozpoznanie to stawia się w sytuacji, gdy poziom glikemii na czczo przekracza fizjologiczne granice (określone przez Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne oraz Polskie Towarzystwo Diabetologiczne jako 70–99 mg/dL), osiągając wartości z przedziału 100–125 mg/dL, bądź też gdy w 120. minucie doustnego testu tolerancji glukozy (OGTT) stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej wynosi 140–199 mg/dL, co świadczy o początkowych nieprawidłowościach metabolizmu węglowodanów.

Zaburzenia metabolizmu węglowodanów postępują stopniowo, a ich wykrycie często opóźnia się o wiele miesięcy, a nawet lat, co wynika z subtelności wczesnych zmian patofizjologicznych [1]. Kluczowym problemem w identyfikacji stanu przedcukrzycowego pozostaje brak charakterystycznych, łatwo rozpoznawalnych symptomów klinicznych – zwłaszcza w początkowej fazie rozwoju dysfunkcji – mimo że nawet nieznacznie podwyższony poziom glukozy we krwi wywiera już destrukcyjny wpływ na śródbłonek naczyń krwionośnych oraz włókna nerwowe układu obwodowego [1]. Niemniej jednak istnieje szereg czynników ryzyka, których obecność znacząco zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia zarówno stanu przedcukrzycowego, jak i pełnoobjawowej cukrzycy. Do najistotniejszych z nich zalicza się: nadmierną masę ciała (BMI ≥ 25 kg/m²), utrzymujące się nadciśnienie tętnicze (wartości ≥ 140/90 mmHg), brak regularnej aktywności fizycznej, obciążający wywiad rodzinny w kierunku cukrzycy, nieprawidłowy profil lipidowy (obniżony poziom frakcji HDL cholesterolu przy jednoczesnym wzroście stężenia trójglicerydów), a także nałóg palenia tytoniu. W związku z bezobjawowym przebiegiem wczesnych stadiów, osobom z grup podwyższonego ryzyka zaleca się systematyczne wykonywanie badań przesiewowych, takich jak oznaczenie glikemii na czczo (IFG) oraz doustny test tolerancji glukozy (OGTT) w celu wykrycia upośledzonej glikemii na czczo (IFG) lub upośledzonej tolerancji glukozy (IGT). Rozpoznanie tych stanów stanowi krytyczny punkt zwrotny, umożliwiający wdrożenie interwencji terapeutycznych i modyfikacji stylu życia, których celem jest zahamowanie progresji w kierunku jawnej cukrzycy oraz zapobieganie powikłaniom mikro- i makronaczyniowym.

Zasadniczym celem leczenia pacjentów ze stanem przedcukrzycowym jest niedopuszczenie do rozwoju cukrzycy typu 2 oraz powikłań sercowo-naczyniowych [2].. Żywienie osób z upośledzoną tolerancją glukozy winno być zbilansowane pod względem zapotrzebowania na energię i składniki pokarmowe oraz dostosowane indywidualnie do każdego pacjenta.. Kilka praktycznych porad dla pacjentów z rozpoznanym stanem przedcukrzycowym.. Zadbaj o różnorodność posiłków.. Spożywaj je regularnie o stałych porach, zachowując kontrolę ilości oraz rodzaju węglowodanów w codziennej diecie.. Podstawę codziennego jadłospisu powinny stanowić produkty zbożowe z pełnego ziarna (pieczywo razowe na zakwasie z dodatkiem ziaren zbóż, pumpernikiel; makaron z mąki razowej; grube kasze: jęczmienna pęczak, gryczana, jaglana; ryż brązowy, ryż dziki; płatki zbożowe naturalne: owsiane, jęczmienne) zwłaszcza te o niskim indeksie glikemicznym (IG < 55).. W swoim menu uwzględnij produkty spożywcze bogate w błonnik pokarmowy (płatki owsiane, fasola, groch, soczewica, brokuły, brukselka, marchew, dynia, owoce cytrusowe, owoce jabłoni), bowiem jego rozpuszczalne frakcje (pektyny, β – glukany) wpływają na glikemię poprzez spowolnienie wchłaniania węglowodanów, co w efekcie „powoduje mniejszy i wolniejszy wzrost stężenia glukozy we krwi oraz mniejsze i rozłożone w czasie wydzielanie insuliny przez trzustkę” [5].. WAŻNE: Z uwagi na korzystny wpływ włókna pokarmowego na glikemię poposiłkową jego zawartość w diecie powinna wynosić 25–50 g/dobę lub 15–25 g na 1000 kcal [6].. Ogranicz spożycie cukrów prostych do minimum! Unikaj spożywania nadmiernej ilości słodyczy, ciast z masami, batonów, wafelków z nadzieniem, z uwagi na dużą zawartość cukrów prostych oraz kwasów tłuszczowych o konfiguracji trans w tych produktach.. WAŻNE: Ilość cukrów prostych w posiłkach nie powinna przekraczać 10 % wartości energetycznej diety.. Zwracaj uwagę na jakość spożywanych tłuszczów, zmniejszając udział form nasyconych.. W zamian za to wybieraj te, które są bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe, w szczególności wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3.. Znajdziesz je w olejach roślinnych (oliwa z oliwek, olej rzepakowy), orzechach włoskich, pestkach dyni, owocach awokado oraz rybach morskich (łosoś, makrela atlantycka, śledź).. Ilość soli kuchennej, pochodzącej ze wszystkich źródeł, nie powinna przekraczać jednej przysłowiowej łyżeczki do herbaty, co odpowiada spożyciu 5 g soli na dobę.. Pamiętaj, iż sól znajduje się niemalże w każdym produkcie spożywczym (wędliny, pieczywo, ryby wędzone, sery, gotowe sosy) i nietrudno o przekroczenie zalecanej jej ilości – dobrym sposobem jest wzbogacanie potraw dodatkiem przypraw, suszonych bądź świeżych ziół (bazylia, koperek, natka pietruszki sok z cytryny, kurkuma, cynamon, goździki).. WAŻNE: Jeśli cierpisz na nadciśnienie tętnicze ogranicz spożycie chlorku sodu nawet do 4 g/dzień.. Z uwagi na częstość występowania zaburzeń lipidowych u pacjentów z cukrzycą, rozważ włączenie do swojej diety produktów wzbogacanych w estry steroli lub stanoli roślinnych (margaryny, jogurty naturalne, sery dojrzewające, serki homogenizowane, muesli).. Związki te hamują wchłanianie cholesterolu w przewodzie pokarmowym, zmniejszając jego stężenie w surowicy krwi.. Kontroluj swoją masę ciała.. W przypadku nadwagi bądź otyłości skorzystaj z porady dietetyka, który wskaże Ci właściwą drogę do zdrowia.. WAŻNE: Pamiętaj, iż nawet niewielka redukcja masy ciała (5–10%) niesie ze sobą wymierną poprawę kontroli glikemii [6].. Ponadto przyczynia się do zmniejszenia ilości tkanki tłuszczowej, obniżenia ciśnienia tętniczego jak również poziomu cholesterolu całkowitego i triglicerydów we krwi.. Zadbaj o swoją kondycję fizyczną.. Regularne ćwiczenia fizyczne (przynajmniej 150 minut tygodniowo) prowadzą do zwiększenia wrażliwości tkanek na działanie insuliny, a co za tym idzie zmniejszenia insulinooporności.. Codzienne spacery, jazda na rowerze czy nordic walking z pewnością korzystnie wpłyną na Twoje zdrowie i samopoczucie.. Czy stan przedcukrzycowy może się cofnąć? Wedle piśmiennictwa to właśnie modyfikacja stylu życia, polegająca na utrzymaniu prawidłowej masy ciała oraz odpowiedniej aktywności ruchowej, powinna być najważniejszym postępowaniem pozwalającym zapobiegać przejściu ze stanu przedcukrzycowego w jawną postać choroby, a także ograniczyć ryzyko niebezpiecznych powikłań o charakterze mikro- i makroangiopatii [2].. Należałoby również podkreślić, iż stan przedcukrzycowy w przeciwieństwie do cukrzycy ma często charakter odwracalny, jeśli we właściwym czasie zostanie zdiagnozowany, a jednocześnie zostaną podjęte odpowiednie działania profilaktyczne.. Wczesna diagnostyka stanu przedcukrzycowego oraz właściwa interwencja, z pewnością zaowocują na przyszłość, zdrową przyszłość.. W związku z powyższym, warto wziąć sobie do serca, iż korzyści wynikające ze zmiany stylu życia (niejednokrotnie najtrudniejsze do zastosowania) mają skutki długofalowe, bowiem istotnie zmniejszają ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 oraz rozwoju jej niebezpiecznych powikłań.