Rola manganu w fizjologii człowieka: konsekwencje jego nadmiernej podaży oraz deficytu w ustroju

Pierwiastek ma wpływ na wiele enzymów biorących udział w syntezie białek oraz kwasów tłuszczowych, m.. in. Odpowiedzialnych za produkcję tyroksyny (T4), która jest nieaktywną formą hormonu tarczycy oraz enzymów o działaniu antyoksydacyjnym.. Jego odpowiedni poziom w organizmie pomaga w funkcjonowaniu układu nerwowego oraz mózgu.. Wpływa także na pracę trzustki, wspomaga skórę oraz pomaga w prawidłowym tworzeniu kości i tkanki łącznej.

Rzadko spotyka się niedobory manganu ze względu na jego powszechne występowanie w produktach spożywczych.. W przypadku niskich stężeń w organizmie, zostaje ograniczone jego wydalanie z kałem.. Niskie poziomy manganu mogą wpłynąć negatywnie na układ ruchu i układ nerwowy.. Zwiększa się wówczas skłonność do uszkodzeń kości i stawów oraz ryzyko wystąpienia osteoporozy.. Opóźnia się rozwój układu nerwowego i rozwój fizyczny.. Pogarsza się stan skóry oraz zmniejsza się płodność.. Ze względu na wpływ manganu na prawidłowe działanie niektórych enzymów, przy jego niedoborach zaburza się gospodarka lipidowa i węglowodanowa.. Przyczynić się to może do hipocholesterolemii oraz zmniejszonej tolerancji organizmu na glukozę.

Nadmiar manganu jest spotykany sporadycznie i zazwyczaj nie jest to spowodowane jego wysokim spożyciem wraz z dietą – wyjątkiem są wody bogate w mangan i zanieczyszczone.. Mangan może oddziaływać neurotoksycznie.. Jego nadmiar pojawiający w wyniku picia wody (> 10 mg manganu na litr) objawia się bólami mięśni, problemami z pamięcią, zmęczeniem i drżeniem kończyn.

Na manganizm narażone są osoby pracujące w przemyśle górniczym, hutniczym i przy produkcji baterii i akumulatorów.. Do zatrucia dochodzi drogą wziewną.. Także osoby uzależnione od narkotyków znajdują się w grupie ryzyka – w przypadku pozyskiwania efedronu domowymi sposobami.. Nadmiar manganu upośledza funkcjonowanie układu nerwowego i mózgu, co przyczynia się do powstania objawów, które przypominają chorobę Parkinsona.

Największe ilości manganu, do ponad 2 mg w przeliczeniu na 100 g produktu, znajdują się w ciemnym pieczywie, w produktach zbożowych z pełnego ziarna, kaszy gryczanej, orzechach, w nasionach roślin strączkowych – fasola, groch.. Jedna filiżanka herbaty może dostarczyć nawet 1, 3 mg tego pierwiastka.. Mangan to pierwiastek występujący w śladowych ilościach w organizmie.. Ma wpływ na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, mózgu oraz układu ruchu.. Powszechnie znajduje się w łatwo dostępnych produktach, Zarówno nadmiar, jak i jego niedobór występuje sporadycznie.. Jednak należy pamiętać, że osoby pracujące w hucie, górnictwie oraz uzależnione od narkotyków, mogą być narażone na zatrucie manganem.