Objawy i dieta w chorobie kamicy żółciowej

Ostry, napadowy ból zlokalizowany w obszarze prawego podżebrza lub górnego prawego kwadrantu jamy brzusznej, często promieniujący w kierunku pleców, stanowi typowy objaw kolki żółciowej. Dolegliwość pojawia się nagle, utrzymując się od trzydziestu minut nawet do kilku godzin, i jest klasyfikowana jako ból trzewny – wynikający ze zwiększonego ciśnienia wewnątrz pęcherzyka żółciowego lub przewodów żółciowych, spowodowanego ich mechaniczną niedrożnością. Towarzyszące symptomy to między innymi: epizody wymiotów, uczucie wzdęcia, zgaga, nadmierna potliwość oraz stan podgorączkowy lub gorączka [1]. Kolka żółciowa bywa często manifestacją kamicy żółciowej (która w około 95% przypadków stanowi jej pierwotną przyczynę). W przebiegu tej choroby dochodzi do gromadzenia się złogów – kamieni żółciowych – w pęcherzyku żółciowym, które mogą migrować do dróg żółciowych, blokując ich światło. Kamienie te składają się głównie z cholesterolu lub bilirubiny i, pozostając w pęcherzyku, nie zawsze wywołują objawy (tzw. kamica niema). Jednakże, gdy przemieszczą się do przewodu żółciowego wspólnego i zatrzymają się, powodują nagły, intensywny ból. Zazwyczaj dolegliwości nasilają się po spożyciu posiłku, ponieważ pęcherzyk żółciowy kurczy się, aby uwolnić żółć niezbędną do emulgowania tłuszczów w dwunastnicy, wspomagając tym samym proces trawienny [2].

Kolka wątrobowo-żółciowa oraz kamica dróg żółciowych często wynikają z nieodpowiednich nawyków żywieniowych, w tym nadmiernego spożycia tłustych, ciężkostrawnych posiłków, które prowokują skurcze pęcherzyka żółciowego. Do czynników sprzyjających powstawaniu złogów żółciowych należą: dieta bogata w proste węglowodany (rafinowany cukier, wyroby cukiernicze, wysokosłodzone przetwory owocowe), nasycone kwasy tłuszczowe pochodzenia zwierzęcego (słonina, smalec, tłuste wędliny, podroby) oraz wysokoprzetworzone produkty spożywcze [3]. Odpowiednio zbilansowana dieta niskotłuszczowa, oparta na łatwo przyswajalnych składnikach, może znacząco zmniejszyć częstotliwość napadowych bólów kolkowych, a także łagodzić objawy towarzyszące kamicy żółciowej. Zaleca się regularne spożywanie 4–5 niewielkich posiłków dziennie, przygotowywanych technikami oszczędzającymi (gotowanie w wodzie/na parze, duszenie bez dodatku tłuszczu, pieczenie w folii). Bezwzględnie należy wyeliminować smażenie. Optymalne produkty to: jasne pieczywo pszenne, suchary, chude mięsa (indyk, cielęcina, królik, ryby morskie o niskiej zawartości lipidów), owoce o delikatnej strukturze (banany, jabłka w formie musu, winogrona bez skórek, cytrusy) oraz warzywa gotowane (z wyłączeniem kapustnych i strączkowych). Konieczne jest unikanie: pełnoziarnistych produktów zbożowych, surowych warzyw i owoców o wysokiej zawartości błonnika, tłustych serów, wędlin, ostrych przypraw, kawy, napojów gazowanych, czekolady oraz wyrobów kakao [4].