Niedobór i nadmiar witaminy E w ustroju – źródła, objawy oraz rola tego kluczowego antyoksydantu w diecie człowieka
David Janitzek
2026-03-22
3 min. czytania
21
wyświetleń
Witaminy pełnią fundamentalną rolę w utrzymaniu homeostazy oraz optymalnego funkcjonowania wszystkich układów organizmu. Ze względu na niemożność ich endogennej syntezy, konieczne jest regularne uzupełnianie ich poziomu poprzez zbilansowaną dietę. Chroniczny lub ostry niedobór tych związków – określany mianem hipowitaminozy – manifestuje się szeregiem niepokojących objawów klinicznych, wśród których wyróżnia się osłabienie ogólne, dysfunkcje immunologiczne, bóle mięśniowo-stawowe, zwiększoną łamliwość naczyń włosowatych, zmiany dermatologiczne oraz przyspieszony proces starzenia komórkowego. Warto podkreślić, że niektóre witaminy, w tym witamina E (tokoferol), wykazują silne właściwości antyoksydacyjne, co pozwala im neutralizować wolne rodniki i opóźniać degeneracyjne zmiany związane z wiekiem. Niniejszy artykuł koncentruje się na kompleksowej analizie roli, źródeł oraz konsekwencji zarówno deficytu, jak i nadmiernej suplementacji witaminy E w kontekście zdrowia publicznego.
W jakich produktach jest witamina E?
Witamina E jest szeroko rozpowszechniona w przyrodzie.. Znajdziemy ją zarówno w produktach roślinnych, jak i zwierzęcych.. Bogatym źródłem witaminy są tłuszcze roślinne.. W tłuszczach zwierzęcych jest jej stosunkowo niewiele.. Ze względu na wielkość spożycia produktów zbożowych są one istotnym źródłem witaminy E.. W warzywach i owocach witamina również występuje, jednak w nieco mniejszej ilości [2].. Produkty cechujące się wysoką zawartością witaminy E:
olej z zarodków pszennych olej kukurydziany olej słonecznikowy olej rzepakowy margaryna miękka żółtko jaja chleb otręby pszenne orzechy laskowe orzechy arachidowe pietruszka papryka szpinak suszone morele [3].
Witamina E – niedobór
Niedobór witaminy E u ludzi nie występuje często.. Jeśli się pojawia, to zwykle nie jest wynikiem niedostatecznej podaży witaminy w pożywieniu, a wynika z zaburzeń wchłaniania, problemów z krążeniem jelitowo-wątrobowym lub jest konsekwencją anemii hemolitycznej.. Do objawów hipowitaminozy E zaliczymy:
zmniejszenie ilości witaminy w osoczu krwi, przyspieszony rozpad czerwonych krwinek, dystrofię mięśniową, zmiany zwyrodnieniowe w układzie nerwowym, zwyrodnienie plemników u mężczyzn, zaburzenia w czasie ciąży, obumieranie płodu, poronienia.. U niemowląt z niską masą urodzeniową w stanach niedoboru witaminy E dodatkowo pojawia się:
większa wrażliwość na toksyczne działanie tlenu oraz zlepianie się płytek krwi, zaburzenia nerwowo-mięśniowe, zahamowanie wzrostu naczyń krwionośnych znajdujących się w oku, które prowadzi do ślepoty [2].. Warto pamiętać, że pod wpływem tlenu oraz promieni nadfioletowych ilość witaminy E ulega zmniejszeniu.. Długie przechowywanie produktów (nawet tych zamrożonych) niekorzystnie wpływa na jej zawartość [3].
Przedawkowanie witaminy E
Witamina E jest dobrze tolerowana przez organizm człowieka.. Przyjmowanie jej w dawce od 200 do 600 mg dziennie nie powoduje objawów toksyczności u dorosłych.. U osób, którym przez 5 miesięcy podawano nawet do 1000 mg dziennie witaminy E pojawiały się objawy niedyspozycji, takie jak bóle głowy, senność, zaburzenia jelitowe.. Jednakże nawet tak wysokie dawki witaminy nie spowodowały u nich efektów toksyczności [2].. Należy jednak pamiętać, iż nadmierne spożycie witaminy E (np.. W postaci suplementów diety) może doprowadzić do hiperwitaminozy, do której objawów zaliczymy:
bóle głowy, zmęczenie, zaburzenia widzenia, osłabienie siły mięśni, zmniejszenie krzepliwości krwi [4].. Witamina E należy do niezbędnych składników pokarmowych, co oznacza, że musimy ją dostarczać wraz z pożywieniem lub poprzez suplementację.. Organizm bowiem nie potrafi jej samodzielnie wytworzyć.. Bogatym źródłem witaminy są tłuszcze roślinne.. Znajdziemy ją również w produktach zwierzęcych oraz w warzywach.. Witamina E pełni wiele ważnych dla prawidłowej pracy organizmu funkcji.. Poprzez odpowiednio zbilansowaną dietę możemy z powodzeniem zaspokoić zapotrzebowanie na ten cenny składnik.