Mięśnie grzbietu jako kluczowe stabilizatory obręczy barkowej

Mięsień latissimus dorsi, największy z mięśni grzbietowych, charakteryzuje się największą powierzchnią w porównaniu z innymi mięśniami. Obejmuje on boczną część klatki piersiowej i dolną powierzchnię grzbietu. Niewielki fragment górnej części tego mięśnia jest przykryty przez mięsień czworoboczny, który czasem nazywany jest mięśniem kapturowym. Początek mięśnia latissimus dorsi znajduje się na grzebieniu biodrowym (jego tylnej części), powięzi biodrowo-lędźwiowej, a także na wyrostkach kolczystych sześciu dolnych kręgów piersiowych, pięciu kręgów lędźwiowych i grzebieniu krzyżowym pośrodkowym. Włókna przylegają do żeber i kierują się zbieżnie w kierunku dołu pachowego. Koniec mięśnia latissimus dorsi znajduje się na grzebieniu guzka mniejszego kości ramiennej.

Główne funkcje największego mięśnia grzbietu obejmują stabilizację barku poprzez wpływ na staw ramienny. Największy mięsień grzbietu odpowiada za obniżenie podniesionego ramienia, odwodzenie ramienia w tył i rotację wewnętrzną. Dodatkowo, przy ustalonych ramionach, ten mięsień odpowiada również za unoszenie tułowia, np. podczas podnoszenia się na drążku. Ponadto, największy mięsień grzbietu spełnia również funkcję oddechową – wznosi dolne żebra, ułatwiając oddychanie. Podczas kaszlu, krawędź boczna mięśnia wpływa na obniżenie żeber, co ułatwia wydech.

Aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie obręczy barkowej, konieczne jest zagwarantowanie odpowiedniej długości mięśni poprzez systematyczne ich rozciąganie. Zarówno w pozycji wygięcia horyzontalnego, jak i gdy ręce znajdują się ponad głową (pozycja wertykalna), podstawową rolę odgrywa rotacja zewnętrzna, w której mięsień najszerszy grzbietu pełni funkcję rotatora wewnętrznego. Prawidłowe funkcjonowanie stawu ramienno-łopatkowego uzależnione jest więc od stanu mięśnia najszerszego grzbietu. Często problemy w obrębie barku są spowodowane twardością mięśnia najszerszego grzbietu. Proces rehabilitacji rozpoczyna się od łagodnego rozluźniania mięśnia najszerszego grzbietu oraz pracy nad jego rozciągnięciem w celu zmniejszenia napięć nagromadzonych w tylnej części barku. Kolejnym krokiem jest zwrócenie uwagi na głębokie tkanki.

Egzamin Degi, znany także jako test ścienny, umożliwia ocenę ruchomości w obrębie stawów ramiennych. Można go przeprowadzić w pozycji stojącej, siedzącej przy ścianie lub leżąc na plecach, przy czym plecy powinny być przyciśnięte do ściany lub podłogi. Następnie należy podnieść ręce do góry. Niemożność przyłożenia dłoni do ściany lub podłogi bez odchylenia pośladków lub nadmiernego wyginania odcinka lędźwiowego wskazuje na ograniczenia w stawie ramiennym. Kąt pomiędzy ścianą (lub podłogą) a ramionami określa stopień przykurczu mięśni. Na podstawie wyników tego badania można zaproponować działania mające na celu zmniejszenie przykurczów i zwiększenie zakresu ruchu w stawie ramiennym.

Jednym z uświadomionych ćwiczeń mobilizacyjnych, które warto wziąć pod uwagę w swoim planie treningowym w przypadku występowania problemów z barkami, jest uświadomione rolowanie mięśnia najszerszego grzbietu w pozycji leżącej na boku. Po osiągnięciu pozycji podparcia bokiem z wyciągniętym w górę ramieniem, wałek powinien zostać umieszczony pod mięśniem najszerszym grzbietu. Należy ugiąć jedną nogę i przesunąć ją do przodu. Następnie należy wykonać powolne, kontrolowane ruchy od bocznej części klatki piersiowej aż do ramienia. Po napotkaniu miejsca szczególnie napiętego z zwiększoną bolesnością, należy przejąć kontrolę nad wałkiem i wykonać kilka krótkich ruchów, aż do zmniejszenia dyskomfortu. Kolejnym ćwiczeniem, które pomaga utrzymać mięsień najszerszy grzbietu w dobrej kondycji i odpowiednim rozciągnięciu, jest jego mobilizacja w pozycji klęku wykrocznego z wykorzystaniem gumy power band. W tym przypadku niezbędna jest aktywna kontrola łopatki. Jednak należy zaznaczyć, że ćwiczenie to nie jest odpowiednie dla osób z konfliktem podbarkowym (cieśnią podbarkową). Taśmę power band należy zawiesić wysoko i zahaczyć o stabilny przedmiot, np. drabinkę. Następnie przejść do pozycji klęku wykrocznego. Gumę złapać ręką przeciwległą do nogi wykrocznej, a następnie lekko pochylać się do przodu, aż pojawi się uczucie rozciągania.

Największy mięsień grzbietu pełni funkcję stabilizatora obręczy barkowej. W stawie ramiennym odpowiada za obniżanie podniesionego ramienia, odwodzenie ramienia do tyłu oraz wewnętrzne obracanie.. Przy stabilizowanych ramionach, dzięki największemu mięśniowi grzbietowemu możliwe jest uniesienie klatki piersiowej.. Na przykład podczas wykonywania podciągania na drążku.. Zaburzenia w obrębie obręczy barkowej często wynikają z sztywności, nadmiernego napięcia i skrócenia największego mięśnia grzbietu.. Zatem warto o właściwym jego stanu, regularnym zwijaniu i rozciąganiu dbać.. Jeśli pojawi się silny ból barku o nieznanej etiologii, warto skorzystać z usług fizjoterapeuty, który właściwą diagnozę ustali i odpowiednie leczenie wdroży.