Kwas nikotynowy - kilka słów o witaminie PP

Niacyna, znana także jako witamina B3 lub PP, odnosi się do dwóch związków chemicznych: kwasu nikotynowego i jego amidu, znanego jako nikotynamid. Witamina B3, w przeciwieństwie do innych witamin B, jest substancją endogenną, co oznacza, że ludzki organizm jest w stanie wytwarzać ją samodzielnie. Proces ten wymaga substratu w postaci tryptofanu, organicznego związku chemicznego, który należy do grupy aminokwasów białkowych. Jednakże, ilości niacyny wytwarzanej przez organizm są zbyt małe, aby pokryć dzienne zapotrzebowanie przeciętnego człowieka. Ponadto, tryptofan jest aminokwasem egzogennym, co oznacza, że nie może być produkowany przez ludzki metabolizm. Dlatego witamina B3 powinna być dostarczana z pożywieniem.

Niacin, primarily, is one of the constituents that form two highly significant coenzymes: NAD and NADP. Each of these, by combining with a protein, generates an enzyme called an oxidoreductase. Oxidoreductase is a compound that inseparably influences the metabolism of all fundamental macronutrients in our diet - proteins, fats, and carbohydrates. Niacin supplementation also brings benefits for the immune system. Research suggests that systematic use of vitamin B3 leads to an increase in the number of neutrophils. These are white blood cells that enable the destruction of pathogenic microorganisms in the form of bacteria. Vitamin PP also contributes to the improved functionality of the central nervous system. Increased activity in the mitochondria nuclei, located in the nucleus accumbens, leads to improved mental condition, manifesting in: increased self-confidence, reduced stress effects, and limited anxiety. However, the properties of niacin do not end there. Scientists also mention a few other effects resulting from the systematic use of vitamin B3. These include: normalization of the production and secretion of gastric juice; enhancement of detoxification mechanisms; participation in the production of certain hormones (e.g., insulin, thyroxine); involvement in the synthesis of red blood cells; improvement of skin, hair, and nail condition; reduction of LDL cholesterol levels or increase in HDL cholesterol content.

Niedobór niacyny jest stanem rzadkim i niezwykle szkodliwym dla zdrowia. Może on wystąpić w wyniku skrajnych sytuacji, takich jak głód lub niedożywienie, a także w przypadku, gdy organizm otrzymuje za mało tryptofanu, co ogranicza syntezę witaminy PP. Istnieje również grupa czynników ryzyka, które mogą prowadzić do awitaminozy, takich jak nadmierne spożywanie alkoholu, długotrwałe stosowanie leków antygruźliczych, problemy z wchłanianiem pokarmów, choroba Hartnupa czy wysokie zapotrzebowanie na witaminę B3 w przypadku niewłaściwej diety. Głównym skutkiem niedoboru witaminy B3 jest choroba zwana pelagrą. Pelagra jest chorobą bardzo rzadką, ale nadal istnieje ryzyko jej wystąpienia. Nazwa tej choroby pochodzi od łacińskiego słowa pell agra, co znaczy szorstka skóra. W przypadku nadmiaru witaminy B3, organizm bez problemu wydala ją z moczem. Jednak istnieje ryzyko przedawkowania i powodowania poważnych efektów ubocznych, takich jak bóle głowy, rozszerzenie naczyń krwionośnych, zaczerwienienie skóry, jadłowstręt, niestrawność, uszkodzenie wątroby i podwyższone stężenie kwasu moczowego. Długotrwałe stosowanie witaminy B3 może również prowadzić do problemów z wzrokiem, takich jak zmiany w plamce żółtej i siatkówce, a nawet utrata wzroku. Warto również wspomnieć, że zbyt długie stosowanie i nadmierne dawki witaminy B3 są niebezpieczne dla kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Jak zostało już wcześniej ustalone, pomimo endogenicznego charakteru niacyny, jest to związek, który wymaga dodatkowej suplementacji. Najbardziej skutecznym sposobem uzupełnienia brakującej ilości witaminy B3 jest dobrze zrównoważona dieta, która będzie wykorzystywać produkty zawierające nie tylko duże ilości nikotynianu witaminy B3, ale także niezbędnego do jego produkcji tryptofanu. Co więc powinno znaleźć się w jadłospisie osoby, która musi zadbać o prawidłowe stężenie niacyny we krwi? Do głównych źródeł nikotynianu witaminy B3 należy zaliczyć produkty bogate w białko pochodzenia zwierzęcego. Na pierwszym miejscu znajdują się przede wszystkim chude mięsa, takie jak cielęcina, kurczak lub indyk. Nie można jednak pominąć podrobów (np. serca lub wątróbki), wieprzowiny czy wołowiny, gdyż zawarte w nich dawki są również wysokie. Również jaja, niektóre gatunki ryb (np. Łosoś, makrela lub tuńczyk), a także nabiał w postaci twarogów lub odtłuszczonego mleka nadają się na naturalne źródła nikotynianu witaminy B3. W przypadku roślinnych źródeł niacyny należy wymienić: brokuły, fasolę, groch, grzyby, suszone brzoskwinie, nasiona słonecznika czy niektóre gatunki ziół (np. kozieradka, lucerna, mięta, pokrzywa i rumianek). Warto też wspomnieć, że suplementacja niacyną powinna być skojarzona ze stosowaniem chromu. Zastosowanie tego pierwiastka pozwala na jeszcze lepsze wchłanianie witaminy B3 z pożywienia.