HMB – jeden z najmniej skutecznych suplementów diety w historii

Beta-hydroksy-beta-metylomaślan, powszechnie określany skrótem HMB, stanowi końcowy metabolit procesu degradacji leucyny – egzogennego aminokwasu o kluczowym znaczeniu, który równocześnie wchodzi w skład szeroko rozpowszechnionego kompleksu suplementacyjnego BCAA. Chemicznie klasyfikowany jako krótkołańcuchowy kwas karboksylowy, HMB jest syntetyzowany endogennie w ludzkim organizmie w wyniku enzymatycznej konwersji jego prekursora. W ostatnich dekadach ubiegłego stulecia związek ten zyskał znaczną popularność w branży suplementacyjnej, gdzie bywał reklamowany jako rewolucyjne rozwiązanie mające przekształcać fizjonomię młodych mężczyzn poprzez stymulację hipertrofii mięśniowej oraz redukcję tkanki tłuszczowej w obszarze centralnym. Jednak empiryczne dowody naukowe szybko zweryfikowały te optymistyczne deklaracje, pozostawiając po sobie jedynie solidne podstawy badawcze, które stanowią przedmiot niniejszej analizy.

Naukowa literatura podaje, iż około 5 % dostępnej dla organizmu leucyny zostaje zamienione na HMB.. Uważa się, że to właśnie jemu leucyna zawdzięcza swoje antykataboliczne właściwości.. Suplement ten miał mieć szerokie spektrum działania, opierające się na: hamowaniu rozpadu tkanki mięśniowej, działaniu anabolicznym (rozrost mięśni), zmniejszeniu poziomu cholesterolu, zredukowaniu ilości tkanki tłuszczowej, zwiększeniu odporności.. Wśród wszystkich tych cech, tylko pierwsza, mówiąca o zmniejszeniu rozpadu mięśni w specyficznych warunkach deficytu kalorycznego, znalazła swoje potwierdzenie w większości badań naukowych.. Jednak poziom tego zabezpieczania był znacznie mniejszy od oczekiwanego.. Pozostałe cechy wzbudzają poważne wątpliwości.. Osoby popierające HMB twierdzą, że dane uzyskane w badaniach nie są wiarygodne, ponieważ eksperymenty były źle przeprowadzane – albo trwały zbyt krótko, albo obejmowały zbyt małą grupę uczestników, aby wyciągnąć z nich jakiekolwiek konstruktywne wnioski.. Jednak ilość badań jest przytłaczająca i można wybrać wśród nich te najbardziej wiarygodne.. Wygląda na to, że HMB u osób niećwiczących samo w sobie nie ma właściwości wspomagających odchudzanie, a paradoksalnie, wręcz przeciwnie.. Zwiększając insulinooporność sprzyja rozwojowi otyłości! Chyba nie muszę tłumaczyć, jak niepożądane efekty niesie to dla każdej osoby aktywnej fizycznie, poza oczywistymi konsekwencjami zdrowotnymi.. Taki wniosek wysnuto w czasie obserwacji poziomu insuliny po podaniu suplementu.. Podczas badań wynikło, iż po podaniu HMB organizm wytwarza insulinę, niezbędną do transportowania przyjętej glukozy, jednak komórki nie są w stanie przyjmować jej nadmiaru.. Oznacza to, że transport glukozy w organizmie jest trudniejszy.. Glukoza gorzej przechodzi do miejsc docelowych (komórki mięśniowe oraz wątrobowe gorzej ją przyjmują).. Zmniejszona ilość transportera glukozy 4 (zależnego od insuliny) nie pomaga w przyjęciu spożytej glukozy przez komórki.. Do tego zauważyć można inne wskaźniki rozwijającej się insulinooporności jak np.. Wzrost stężenia nieestryfikowanych kwasów tłuszczowych we krwi.. Następnie dochodzi do znanego już i przytaczanego mechanizmu wpływu insulinoodporności na wspomaganie tworzenia się otyłości.. Jeżeli komórki mięśni oraz wątroby, będące naturalnym magazynem dla glukozy, nie są w stanie jej przyjąć, trafiają do komórek tłuszczowych, gdzie są magazynowane na „czasy niedostatku”.. Taka sytuacja prowadzi do gromadzenia nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej oraz rozwoju dalszych dobrze znanych konsekwencji zdrowotnych.. Warto wspomnieć jeszcze raz, iż badanie to było przeprowadzane na osobnikach nieaktywnych fizycznie.. Być może HMB działa inaczej na ćwiczących.. W takim przypadku stosowanie tego suplementu (jak większości odżywek sportowych) ma sens tylko w połączeniu z regularnym treningiem.

Aktualne dowody kliniczne i metaanalizy jednoznacznie wskazują, że suplementacja beta-hydroksy-beta-metylobutyranem (HMB) – nawet w dawkach przekraczających standardowo zalecane 3 gramy dziennie (np. podwojona dawka 6 gramów na dobę) – nie wiąże się z występowaniem jakichkolwiek istotnych działań niepożądanych. Co więcej, badania farmakokinetyczne potwierdzają, że organizm ludzki efektywnie metabolizuje oraz eliminuje nadmiar tego metabolitu leucyny poprzez układ moczowy, co wyklucza ryzyko jego kumulacji lub toksyczności nawet przy długotrwałym stosowaniu w podwyższonych dawkach.

Niniejszy artykuł prezentuje wyniki wieloetapowych, kontrolowanych placebo badań klinicznych oceniających wpływ 28-dniowej suplementacji β-hydroksy-β-metylobutyranu (HMB) w dawkach 0 g, 3 g oraz 6 g na dobę na parametry takie jak: redukcja katabolizmu mięśniowego, dynamika przyrostu beztłuszczowej masy ciała, a także zmiany w sile i wytrzymałości podczas specyficznych ćwiczeń oporowych. Szczegółowej analizie poddano również różnice w biodostępności HMB w zależności od formy podania – standardowej kapsułki versus preparatu o przedłużonym uwalnianiu – z wykorzystaniem metody podwójnie zaślepionej próby. Wyniki wskazują na ograniczoną skuteczność HMB u osób regularnie trenujących, podczas gdy u początkujących obserwowano niewielkie, ale mierzalne korzyści w krótkim okresie adaptacyjnym. Artykuł zawiera także krytyczną dyskusję kontrowersyjnych badań dr. Stevena Nissena, uwzględniającą potencjalne konflikty interesów związane z patentem na HMB, oraz porównanie efektywności HMB z innymi, lepiej udokumentowanymi suplementami, takimi jak kreatyna czy kompleksy BCAA.