Dieta wspierająca funkcjonowanie układu moczowego

Infekcje układu moczowego (IUM) należą do najczęściej diagnozowanych schorzeń w medycynie. Stanowią one około 40% zakażeń szpitalnych oraz 10–20% przypadków po hospitalizacji (M. Holecki et al., 2015). W normalnych warunkach fizjologicznych, mocz w pęcherzu, moczowodach, miedniczce nerkowej oraz kielichach nerkowych jest wolny od drobnoustrojów. Infekcje te wywołują patogenne mikroorganizmy, które przedostają się do dróg moczowych. Najczęstszymi sprawcami są Gram-ujemne bakterie z rodziny Enterobacteriaceae, z przewagą Escherichia coli, zwłaszcza szczepów uropatogennych (UPEC – Uropathogenic Escherichia coli), które wywołują stan zapalny dróg moczowych. U kobiet proces zakażenia rozpoczyna się od kolonizacji bakterii w okolicy ujścia cewki moczowej, a następnie ich migracji do pęcherza moczowego. Zjawisko to jest często związane z przenoszeniem drobnoustrojów podczas stosunku płciowego ze względu na bliskie położenie pochwy, odbytnicy i ujścia cewki moczowej. U mężczyzn zakażenie może rozprzestrzeniać się na najądrza oraz gruczoł krokowy (prostata).

Nie istnieje jedna skuteczna dieta, która będzie zapobiegała chorobom pęcherza czy prostaty.. Warto jednak pamiętać o podstawowych zasadach zdrowego odżywiania – z pewnością menu obfitujące w tłuszcze pochodzenia zwierzęcego, alkohol, napoje gazowane i wysokoprzetworzone produkty negatywnie wpływa na zdrowie i zwiększa ryzyko infekcji, w tym tych układu moczowego.. Z uwagi na nawracający problem zakażeń dróg moczowych długotrwałe i ciągłe leczenie antybiotykami należy rozważać jako opcję ostateczną.. Interwencje dietetyczne w terapii ZUM są bezpieczne i mogą przyczyniać się do ograniczania nawrotów oraz szkodliwych skutków długiej i ciągłej profilaktyki antybiotykowej.. Kilka badań wykazało skuteczność wielu związków w hamowaniu adhezji (przylegania) uropatogennych szczepów do komórek pęcherza moczowego, powstrzymywaniu wzrostu bakterii, stymulowaniu wrodzonej obrony immunologicznej gospodarza oraz ochronie błony śluzowej pęcherza moczowego i nerek.. W badaniach można zaobserwować pojęcie diety anty-UPEC, którą wzbogacają pokarmy zawierające naturalne związki o udowodnionej skuteczności przeciwko UPEC, takie jak D-mannoza i ekstrakty z żurawiny.. Potrzeba jednak więcej badań, by ocenić ich skuteczność w leczeniu ZUM (D.. Scribano i wsp. 2021, R. Ribić i wsp.. 2019; B. Scharf i wsp. 2020). Co ciekawe, naukowcy wykazali, że u osób na diecie wegetariańskiej rzadziej obserwowano zakażenia układu moczowego (Y.. Chen i wsp. 2020). Być może jest to powiązane z wyższym spożyciem warzyw i owoców, a co za tym idzie – związków o dużym potencjale przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym.. Cukrzyca zwiększa ryzyko wystąpienia zakażeń układu moczowego.. Cukromocz obserwowany u pacjentów z cukrzycą sprzyja rozwojowi bakterii.. Dodatkowo hiperglikemia (zwiększone stężenie glukozy we krwi) przyczynia się do upośledzenia odporności swoistej i nieswoistej organizmu.. Warto zatem dbać o codzienną dietę oraz utrzymywać prawidłową masę ciała, gdyż zmniejszy to ryzyko wystąpienia zaburzeń gospodarki węglowodanowej.. Należy również pamiętać o odpowiedniej podaży witaminy D3.. Jej niedobory to powszechny problem zdrowotny związany nie tylko z układem kostnym, gospodarką wapniowo-fosforanową czy układem immunologicznym, ale także z ZUM.. W badaniach na myszach, u których wykazano niedobory witaminy D3, zaobserwowano więcej bakterii odpowiedzialnych za zakażenie układu moczowego (O.. Hertting i wsp. 2017).

Preparaty z żurawiną (soki, ekstrakty, kapsułki, tabletki) są powszechnie stosowane w profilaktyce i leczeniu infekcji układu moczowego, w tym zapalenia pęcherza. Żurawina zawiera liczne składniki bioaktywne, w tym polifenole, które wykazują działanie przeciwutleniające. Badania potwierdzają, że zarówno gatunek amerykański (Vaccinium macrocarpon), jak i europejski (Vaccinium oxycoccus) są źródłem proantocyjanidyn, które hamują adhezję bakterii Escherichia coli do komórek dróg moczowych. Kliniczne badania wykazały, że suplementacja żurawiną zmniejsza częstość występowania objawów, takich jak ból i pieczenie podczas oddawania moczu, zarówno u mężczyzn, jak i kobiet. Dodatkowo, stwierdzono, że regularne spożywanie soku żurawinowego redukuje ryzyko infekcji układu moczowego o 39% (K. C. Maki et al., 2016). Badania przeprowadzone na różnych grupach wiekowych, w tym u dzieci, potwierdzają korzystny wpływ żurawiny na zdrowie dróg moczowych (I. Vasileiou et al., 2013; Ch. G. Krueger et al., 2013).

Nie ma jednej uniwersalnej diety, która rozwiązałaby wszystkie problemy z pęcherzem. Warto jednak uwzględnić w codziennym jadłospisie żurawinę, która jest źródłem licznych substancji bioaktywnych o działaniu przeciwutleniającym i antybakteryjnym. Ponadto, kluczowe jest dostarczanie organizmowi nieprzetworzonych produktów, warzyw i owoców, aby utrzymać zdrowie układu moczowego.