Czy jest to w ogóle żywność funkcjonalna w Polsce – czy można znaleźć w niej jakieś ubytki?

Według definicji FUFOSE – Functional Food Science in Europe, żywność może być uznana za funkcjonalną, jeśli udowodniono jej korzystny wpływ na przynajmniej jedną funkcję organizmu, wykraczający poza podstawowe wartości odżywcze. Takie działanie powinno przyczynić się do poprawy stanu zdrowia, samopoczucia i/lub zmniejszenia ryzyka chorób. Żywność funkcjonalna musi przypominać konwencjonalne produkty spożywcze i wywierać korzystny wpływ w ilościach, jakie są typowe dla normalnej diety. Nie są to suplementy diety czy kapsułki, lecz integralna część zdrowej żywności. Kategoria ta obejmuje naturalne produkty, takie jak warzywa czy ryby, oraz wzbogacone o składniki prozdrowotne, jak witaminy, minerały, błonnik, nienasycone kwasy tłuszczowe, probiotyki, prebiotyki czy sterole. Istnieją także produkty z obniżoną zawartością szkodliwych składników, jak cukier, sól czy cholesterol, oraz te z podwyższoną biodostępnością konkretnych substancji, np. magnezu. W Polsce szczególnie popularne są soki warzywne i owocowe. Żywność funkcjonalna dzieli się również ze względu na profilaktykę chorób, w tym zmniejszającą ryzyko chorób układu krążenia, osteoporozy, nowotworów, zaburzeń metabolicznych, choroby niedokrwiennej serca, wysokiego cholesterolu, nadwagi i otyłości. Przed wprowadzeniem na rynek, korzyści zdrowotne muszą zostać potwierdzone za pomocą badań biochemicznych i klinicznych.

Stany Zjednoczone oraz Japonia są liderami w dziedzinie produkcji żywności funkcjonalnej. W Polsce rynek tych produktów nie osiągnął jeszcze takiego poziomu rozwoju. Pomimo to, zarówno producenci, jak i konsumenci coraz bardziej cenią te produkty. Do najczęściej spotykanych grup żywności funkcjonalnej w naszym kraju należą: produkty zbożowe przeznaczone na śniadanie, soki warzywne i owocowe, produkty mleczne oraz napoje energetyzujące. Natomiast jako dodatki do żywności funkcjonalnej wykorzystywane są głównie: witaminy, błonnik oraz składniki mineralne, takie jak wapń i magnez. Polscy producenci oferują produkty zaliczane do takich kategorii żywności funkcjonalnej, jak: wysokobłonnikowe, niskotłuszczowe, niskosodowe oraz niskoenergetyczne.

Żywność funkcjonalna stanowi istotny element poprawy odżywiania na skalę globalną. Aby osiągnąć pożądane efekty zdrowotne, konieczne jest jej systematyczne spożywanie. Produkty te charakteryzują się obecnością składników takich jak: błonnik, witaminy, minerały, aminokwasy, lecytyna oraz probiotyki. Ze względu na składnikowy profil, żywność funkcjonalna dzieli się na: niskoenergetyczną, probiotyczną, niskosodową, energetyzującą, niecholesterolową i wysokobłonnikową. W obecnych czasach w handlu dostępne są następujące przykłady żywności funkcjonalnej: fermentowane napoje mleczne – zawierające prozdrowotne bakterie hamujące rozwój patogenów, margaryny – bogate w sterole roślinne obniżające poziom cholesterolu, płatki śniadaniowe, jaja wzbogacone kwasami omega-3, batony muesli, soki oraz napoje energetyczne.

Żywność funkcjonalna posiada liczne zalety, jednak nie jest pozbawiona wad. Warto zdawać sobie sprawę, że nadmierne spożywanie produktów wzbogaconych w składniki odżywcze może prowadzić do niepożądanych skutków zdrowotnych. Kombinacja dietetycznie urozmaiconej żywności z dodatkami i suplementami może w niektórych przypadkach stanowić zagrożenie dla organizmu. Mimo wielu korzyści, żywność funkcjonalna nie jest uniwersalnym rozwiązaniem problemów żywieniowych. Może natomiast stanowić cenne uzupełnienie dla zbilansowanej i wartościowej diety. Należy pamiętać, że naturalne produkty, takie jak warzywa i owoce, nie muszą być wzbogacane, aby zaliczyć się do kategorii żywności funkcjonalnej.