Ćwiczenia aktywacyjne jako część treningu

Ćwiczenia aktywacyjne, również nazywane ćwiczeniami prehablikacyjnymi, służą zapobieganiu urazom spowodowanym aktywnością fizyczną. Koncentrują się na częściach ciała związanych z układem nerwowym, których niewłaściwa praca prowadzi do zakłóceń w poprawnym działaniu łańcucha kinematycznego. Nawet jeden osłabiony mięsień w całym kinematycznym łańcuchu może prowadzić do poważnego urazu, który ograniczy możliwości prowadzenia regularnej aktywności fizycznej na pewien czas. Wdrożenie ćwiczeń aktywacyjnych do planu treningowego wzmocni osłabione obszary mięśniowe i zmniejszy ryzyko wystąpienia urazów. Wykonywanie ćwiczeń aktywacyjnych poprawia nie tylko działanie konkretnych grup mięśniowych, ale także całego układu organizmu.

Utrzymywanie, że mięsień może być całkowicie nieaktywny, jest nieprawdziwe. Mięśnie nie mogą być całkowicie wyłączone podczas wykonywania ruchu lub ćwiczenia. W takiej sytuacji mechanizm polega na kompensacji w funkcjonowaniu układu kinematycznego. Jeśli podczas wykonywania ruchu którykolwiek z mięśni jest słabszy niż pozostałe, dochodzi do kompensacji. Na przykład, jeśli podczas unoszenia bioder mięsień pośladkowy jest słabszy, mięśnie tylnej taśmy ud przejmą jego pracę, co prowadzi do kompensacji działania tego mięśnia w porównaniu do słabszego mięśnia pośladkowego. W rezultacie, wykonanie ćwiczenia nie przyniesie oczekiwanych skutków, zarówno w kontekście sylwetki, jak i siły.

Rozumienie dominującego wzorca ruchowego w konkretnym ćwiczeniu umożliwia ocenę, które mięśnie powinny wykonywać największą część pracy, i na tej podstawie można wybrać właściwe ćwiczenia aktywizacyjne, które pobudzają je do bardziej wydajnego funkcjonowania. Oprócz właściwego doboru ćwiczeń, bardzo istotne jest także świadome zaangażowanie mięśni (nie automatyczne). Aby ćwiczenia aktywizacyjne miały pozytywny wpływ i przyniosły spodziewane efekty, należy je wykonać przed treningiem jako część ogrzewania. Szczególna uwaga powinna być zwrócona na mięśnie odpowiedzialne za stabilizację całego organizmu.

Funkcją ćwiczeń aktywacyjnych jest włączenie do pracy mięśni nerwowych, których niewystarczająca praca zakłóca prawidłowe działanie systemu kinematycznego. Należy dodać, że ćwiczenia aktywacyjne pobudzają do pracy osłabione mięśnie, jednak nie są one całkowicie wyłączone z pracy. W konsekwencji osłabienia określonej grupy mięśniowej podczas wykonywania ruchu mogą wystąpić kompensacje. Ludzki organizm ma dużą zdolność adaptacji i musi kompensować osłabienie niektórych mięśni, np. mięśni pośladkowych. W miarę upływu czasu skutkiem tych kompensacji mogą być kontuzje, które utrudnią regularne ćwiczenia fizyczne. Na podstawie analizy wzorca ruchowego można ustalić, które mięśnie są osłabione, a które przejmują ich pracę, dzięki czemu można dobrać ćwiczenia, których wykonywanie przyniesie pożądane efekty.