Cukrzyca ciążowa: diagnoza, zagrożenia oraz stan przedcukrzycowy podczas ciąży

Różnego stopnia zaburzenia tolerancji glukozy pojawiające się po raz pierwszy, bądź rozpoznawane w przebiegu aktualnej ciąży, określane są terminem cukrzycy ciążowej (Gestational Diabetes Mellitus – GDM).. Choć GDM wykrywana jest również wśród kobiet, u których zaburzenia gospodarki węglowodanowej (cukrzyca typu 1 i 2) istniały jeszcze przed ciążą, to dominującą grupę stanowią pacjentki, u których hiperglikemia rozwinęła się właśnie w okresie ciąży.. Warto podkreślić, iż cukrzyca ciążowa to zespół chorobowy, który nie tylko zaburza prawidłowy przebieg ciąży, ale także niekorzystnie rzutuje na dalsze losy matki i jej potomstwa [3].

Zgodnie z obowiązującymi zaleceniami wszystkie kobiety ciężarne powinny być diagnozowane w kierunku zaburzeń tolerancji glukozy.. Wstępne oznaczenie glikemii na czczo należy wykonać zaraz na początku ciąży, przy pierwszej wizycie u ginekologa, a wartość glikemii nie powinna przekraczać 92 mg/dl (tab.. 1). Kobietom z grupy ryzyka od razu zaleca się wykonanie testu diagnostycznego nazywanego powszechnie doustnym testem obciążenia glukozą (75 g OGTT), który na ogół przeprowadzany jest między 24.. a 28. Tygodniem ciąży.. Wówczas gdy, referencyjne wartości glikemii zostaną przekroczone, a wyniki testu diagnostycznego potwierdzą GDM, pacjentkę należy skierować do ośrodka diabetologiczno-położniczego.. Choć u większości kobiet po porodzie stężenia glukozy ulegają normalizacji, pacjentki z rozpoznaną cukrzycą należy zachęcać do regularnych badań profilaktycznych, jak również modyfikacji diety i stylu życia, z uwagi na zwiększone ryzyko rozwoju choroby w przyszłości.. Tabela 1. Kryteria rozpoznania cukrzycy ciążowej [5, 6] Stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej [mg/dl] na czczo 92–125 60.. Minuta ≥180 120.. Minuta 153–199.

Rozwijający się w łonie matki płód jest bardzo wrażliwy na zbyt wysokie lub zbyt niskie stężenia glukozy w jej organizmie, dlatego też wyrównanie metaboliczne cukrzycy gwarantuje zmniejszenie ryzyka śmierci wewnątrzmacicznej i okołoporodowej noworodka nawet o połowę [1].. Konsekwencje zaburzeń gospodarki węglowodanowej w okresie ciąży są szczególnie niebezpieczne, bowiem stwarzają zagrożenie zarówno dla matki, jak i rozwijającego się w jej łonie małego dziecka.. Skutki podwyższonego poziomu cukru w organizmie matki uzależnione są nie tylko od stężeń glukozy, lecz także tygodnia ciąży.. Hiperglikemia w pierwszych tygodniach rozwoju płodu bywa przyczyną poronień samoistnych, zgonów wewnątrzmacicznych oraz pojawienia się wad rozwojowych u potomstwa (zespół zanikowy kości krzyżowej, kardiomiopatia przerostowa).. W świetle współczesnej wiedzy najczęstszym powikłaniem cukrzycy ciążowej jest makrosomia płodu (masa urodzeniowa > 4000g).. Nadmierna masa ciała bowiem niejednokrotnie stanowi wskazanie do ukończenia ciąży drogą cesarskiego cięcia oraz jest przyczyną występowania urazów okołoporodowych (porażenie splotu barkowego, złamanie kości długich i obojczyków).. Ponadto u dzieci z makrosomią obserwuje się zwiększone ryzyko nadwagi i otyłości, jak również rozwoju zespołu metabolicznego w wieku dorosłym.. Należałoby podkreślić, iż w grupie noworodków z nadmierną urodzeniową masą ciała w pierwszej dobie życia często dochodzi do niedocukrzenia, będącego skutkiem utrzymującego się hiperinsulinizmu z okresu płodowego [2].. Ważne U ciężarnych z GDM ryzyko wystąpienia upośledzonej tolerancji glukozy oraz jawnej postaci cukrzycy w latach późniejszych jest znacznie większe w porównaniu do populacji ogólnej.

Kwalifikacja kobiety ciężarnej do rozpoznania choroby ma miejsce już w przypadku wykrycia glikemii charakterystycznej dla stanu przedcukrzycowego.. Warto jednak podkreślić, iż podwyższone wartości glikemii na czczo w I trymestrze ciąży nie pozwalają na postawienie jednoznacznej diagnozy, bowiem takowa wymaga potwierdzenia wynikiem testu diagnostycznego z 75 g OGTT.. W przypadku stwierdzenia cukrzycy ciążowej należy wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne, celem utrzymania prawidłowych wartości glikemii, jak również zapobieżenia powikłaniom położniczym i noworodkowym.. Należałoby wspomnieć, iż ważnym choć nie do końca docenianym elementem terapii jest stosowanie wysiłku fizycznego o umiarkowanej intensywności.. Badania bowiem dowiodły, że aktywność fizyczna podejmowana przed ciążą, jak i w okresie ciąży istotnie redukuje prawdopodobieństwo wystąpienia cukrzycy ciążowej, a regularne ćwiczenia fizyczne prowadzą do zwiększenia wrażliwości tkanek na działanie insuliny, a co za tym idzie zmniejszenia insulinooporności [2].. Uzyskanie wyrównania metabolicznego jest warunkiem prawidłowego przebiegu ciąży, jej zakończenia i urodzenia zdrowego dziecka [1].. Postęp współczesnej diabetologii, jak i wczesna diagnostyka zaburzeń gospodarki węglowodanowej sprawiły, iż cukrzyca ciążowa w naszych czasach jest schorzeniem, które w mniejszym stopniu zagraża zdrowiu matki i jej potomka, a utrzymanie prawidłowych wartości glikemii oraz ścisła kontrola metaboliczna cukrzycy pozwalają na donoszenie ciąży i jej szczęśliwe rozwiązanie.