Probiotyki w kontekście sportu

Probiotyki to żywe kultury bakterii, które w określonych ilościach (WHO, FAO) wywierają pozytywny wpływ na zdrowie organizmu, zwracając szczególną uwagę na równowagę mikrobiologiczną. Są w stanie kolonizować przewód pokarmowy, poprawiając jego działanie poprzez ograniczenie potencjalnie szkodliwego oddziaływania na organizm. Hamują wzrost bakterii, antygenów i toksyn. Mają wpływ na układ odpornościowy, ulepszając jego funkcję i wspierając barierę jelitową poprzez lokalną odpowiedź immunologiczną.

Mikroorganizmy probiotyczne występują w produktach mlecznych poddanych fermentacji, produktach zakwaszonymi, warzywnych fermentacjach, kiszonym kapuście, kiszonych ogórków. Zapewniają one produktom specyficzny zapach i smak, ochronią je przed rozwojem niebezpiecznych mikroorganizmów. Dostępne są także w formie leków farmaceutycznych w kapsułkach lub saszetkach. Dwa główne gatunki wykorzystywane w handlu to Lactobacillus acidophilus i Bifidobacterium bifidum. Okres przydatności do spożycia większości środków probiotycznych wynosi 3-6 tygodni, jeśli przechowywane są w niskich temperaturach. Suche (liofilizowane) uzupełnienie może być przechowywane do 12 miesięcy, jednak poziom bakterii może się zmniejszać podczas przechowywania.

Probiotyczne suplementy dietetyczne przeznaczone dla osób fizycznie aktywnych mogą wspierać funkcjonowanie układu odpornościowego, wpływać na utrzymanie stanu zdrowia oraz wzmacniać odporność. Probiotyki powinny być brane pod uwagę przez osoby z nawracającymi lub przewlekłymi infekcjami dróg oddechowych górnych oraz częstymi objawami zapalenia gardła (URTI). URTI obejmuje przeziębienie, zapalenie oskrzeli, krtań i objawy takie jak gorączka, kaszel, ból gardła i głowy. Stosowanie probiotyków może przyczynić się do skrócenia czasu trwania choroby oraz zmniejszenia liczby dni bez treningu lub pracy (King et al. 2014). Badanie przeprowadzone na 465 dorosłych osobach aktywnych fizycznie wykazało, że stosowanie suplementu probiotycznego przez 5 miesięcy zmniejsza ryzyko URTI. W badaniu wykorzystywano suplement zawierający szczep Bifidobacterium animalis subsp. lactis Bl-04 (West et al. 2014). Najnowsza analiza opublikowana w 2015 roku wykazała, że probiotyki zmniejszyły występowanie URTI o 47% w stosunku do placebo, a średni czas trwania choroby był krótszy o dwa dni (Hao et al. 2015). Jeśli ktoś decyduje się na suplement wspomagający układ odpornościowy, warto rozważyć gatunki Lactobacillus lub Bifidobacterium, które wykazały związek z aktywnością odpowiedzi immunologicznej, w tym wzrostem aktywności komórek NK, pojemności neutrofili, monocytów, produkcji cytokin oraz wzrostem ilości przeciwciał.

Dodatkowe potencjalne korzyści obejmują wpływ probiotyków na redukcję objawów związanych z układem pokarmowym. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (GI) podczas wysiłku dotyczą 30–50% sportowców, zwłaszcza tych, którzy specjalizują się w długodystansowym treningu, takim jak kolarstwo, triathlon lub maraton. Główne objawy GI to utrata apetytu, zgaga, nudności, wymioty, refluks, ból brzucha, mdłości, odbijanie, ostry ból oraz wzdęcia. Te objawy mogą mieć negatywny wpływ na osiągnięcia sportowca i skrócić czas jego występu. Przyczyny występowania GI nie są jeszcze całkowicie zrozumiane, ale sugeruje się, że podczas wysiłku o dużej intensywności dochodzi do przesunięcia przepływu krwi z układu pokarmowego do mięśni aktywnych, co zwiększa przepuszczalność błony śluzowej i przyczynia się do rozwoju GI. Suplementacja probiotyków w połączeniu z odpowiednią dietą może wspierać sportowców z objawami GI podczas wysiłku.

– Większość przeprowadzonych badań wskazuje na skuteczność suplementacji probiotykami w ilości 1010. Niektóre produkty dostępne na rynku w 2015 r. zawierały większe ilości bakterii probiotycznych, od 25 do 50 miliardów bakterii w dawce. Badania przeprowadzone przez Australijski Instytut Sportu wykazały, że większość sportowców tolerowała dawkę 35–50 miliardów bakterii produktów komercyjnych. Mniejsze dawki mogą przynieść korzyści niektórym osobom. – Podczas wyboru probiotyku powinno się zwrócić uwagę na konkretny produkt zawierający Lactobacillus i/lub Bifidobacterium. Probiotyki powinny być przyjmowane z pokarmem, idealną porą dnia jest poranek. Dawkę probiotyku należy przyjąć wraz ze śniadaniem lub na chwilę przed posiłkiem. – Ważne jest, aby zwrócić uwagę na termin ważności suplementu oraz miejsce jego przechowywania. – Pozytywny efekt suplementacji można zaobserwować po kilku tygodniach stosowania probiotyków. W pierwszych tygodniach suplementacji stopniowa zmiana mikroflory jelitowej może powodować u niektórych osób objawy ze strony przewodu pokarmowego. Mogą pojawić się delikatne wzdęcia, przelewania, dyskomfort.