Właściwości medyczne goździków – na ból zębów, ból gardła, pasożyty... Jak wykorzystać goździki w lecznictwie?

Kwiatostany gwoździka stanowią cenioną przyprawę, która powstaje z suszonych pąków kwiatowych zebranych przed pełnym rozkwitem. Drzewa te, z których pozyskuje się tę przyprawę, są głównie uprawiane w Indonezji, Tanzanii, Madagaskarze i na Sri Lance. Po czterech latach uprawy pojawiają się pierwsze kwiatowe pąki, które stanowią podstawę tego produktu. Badania przeprowadzone przez Pérez-Jiménez i współpracowników wykazały, że kwiatostany gwoździka są najbogatszym źródłem polifenoli wśród 100 najbogatszych źródeł tych związków. Wyniki wskazują, że 100 gramów tej przyprawy zawiera aż 15188 mg związków polifenolowych. Ponadto, kwiatostany gwoździka charakteryzują się wysokim potencjałem antyoksydacyjnym, porównywalnym z butylowanym hydroksytoluenem – syntetycznym konserwantem żywności. Głównym składnikiem aktywnym tej przyprawy jest eugenol.

Kwiaty gwiazdnicy od wieków wykorzystywane są ze względu na swoje działanie przeciwbólowe. W przeszłości służyły jako domowe lekarstwo na dolegliwości zębowe i stawowe. Obecnie nadal są zalecane jako pomoc w łagodzeniu bólu, np. spowodowanego próchnicą. Aby osiągnąć pożądany efekt, wystarczy umieścić kwiat gwiazdnicy na bolącym zębie i poczekać na jego działanie. Alternatywnie, można nasączyć wacik olejkiem z kwiatów gwiazdnicy i delikatnie masować bolesne miejsce. Należy jednak pamiętać, że ta metoda oferuje jedynie chwilową ulgę, nie eliminując przyczyny bólu. Nowoczesna medycyna umożliwia leczenie przyczynowe, jednak kwiaty gwiazdnicy mogą stanowić tymczasowe rozwiązanie.

Czy gwoździaki mogą być skutecznym środkiem przeciwko infekcjom dróg oddechowych? Badania potwierdzają ich działanie. Przeprowadzono analizę właściwości przeciwbakteryjnych olejków eterycznych pochodzących z naturalnych źródeł wobec najczęstszych patogenów układu oddechowego. Największą skuteczność wykazały olejki cynamonowy, tymiankowy i gwoździowy. Warto podkreślić, że te olejki okazały się skuteczne również wobec szczepów opornych na antybiotyki. Badania wykazały, że pałeczka zapalenia płuc jest szczególnie wrażliwa na działanie tych substancji. W przypadku dolegliwości gardłowych warto rozgnieść kilka gwoździaków i przez chwilę je żuć. Dzięki ich właściwościom przeciwbólowym można zmniejszyć ból, a jednocześnie wpłynąć na bakterie odpowiedzialne za stan zapalny.

Eugenol, główny składnik goździków, wykazuje działanie przeciwpasożytnicze. Niemniej jednak, nie należy samodzielnie stosować go w celu eliminacji pasożytów. Badania wykazały, że ten związek hamuje rozwój lamblii, pasożyta występującego na całym świecie, który kolonizuje jelito cienkie zakażonej osoby. Eimeria, rodzaj pasożytów wywołujących kokcydiozę, często spotykana u ptactwa. W badaniach in vitro, olejki z tymianku, goździków i drzewa herbacianego zniszczyły pasożyty. To obiecujący wynik, sugerujący, że naturalne składniki roślinne mogą stanowić alternatywę w walce z tymi organizmami. Eugenol posiada również właściwości przeciwgrzybicze - na przykład dodatek tego związku do flukonazolu, stosowanego w leczeniu infekcji Candida albicans, wzmacnia jego skuteczność.

W czasie ciąży należy unikać nadmiernej konsumpcji goździków oraz preparatów z ich olejkami. Badania wykazały, że pochodne eugenolu mogą być szkodliwe dla rozwijających się płodów. U szczurów poddawanych izoeugenolowi stwierdzono opóźniony rozwój zarodków, nieregularne zachowania żywieniowe u samic w ciąży oraz wady w budowie czaszki. Ponadto, goździki mogą być wykorzystane jako naturalny środek do odświeżania oddechu. Zamiast gumy do żucia z sztucznymi słodzikami, można żuć kilka płatków goździków przez około 2 minuty, aby uzyskać świeży oddech i przyjemny smak.