Właściwości i zastosowanie alternatyw dla tradycyjnego ziemniaka

Istnieją dwa główne rodzaje ziemniaków: jadalne, które można łatwo nabyć w sklepie warzywnym lub sieciach supermarketów oraz skrobiowe, wykorzystywane przez firmy przemysłowe do produkcji mąki ziemniaczanej, skrobi, suszu ziemniaczanego, frytek czy chipsów. Ziemniaki dostępne są przez cały rok i stanowią podstawę kuchni polskiej, przez co są integralną częścią diety przeciętnego Polaka. 100 gramów ziemniaka dostarcza około 77 kilokalorii. Bulwy ziemniaczane są cennym źródłem skrobi (18 gramów/100 gramów produktu), białka (2 gramy/100 gramów produktu), błonnika (2,5 gramy/100 gramów produktu), potasu, fosforu, żelaza, wapnia, cynku, miedzi, witaminy C oraz witamin z grupy B - tiaminy, ryboflawiny, pirydoksyny. Dodatkowo, spożywając ziemniaki, dostarczamy organizmowi substancji przeciwutleniających w postaci związków fenolowych, co przeciwdziała rozwojowi stresu oksydacyjnego. Skrobia zawarta w ziemniakach stanowi cenne źródło węglowodanów złożonych, dlatego warto spożywać ziemniaki w celu zaspokojenia zapotrzebowania energetycznego organizmu. Białko zawarte w ziemniakach jest bogate w aminokwasy egzogenne: lizynę, leucynę, fenyloalaninę i treoninę, których organizm nie jest w stanie samodzielnie zsyntetyzować. Z tego względu warto, aby ziemniaki znalazły się w diecie wegetarian, których dieta może nie dostarczać pełnowartościowego białka. Kartofle są także źródłem błonnika, który występuje w formie rozpuszczalnej w wodzie (hemicelulozy, pektyny) i wpływa korzystnie na procesy trawienne. Wbrew popularnym opiniom, ziemniaki nie są produktem wysokokalorycznym ani ciężkostawnym, dlatego nie warto rezygnować z nich w diecie.

Bataty, także zwane jako 'słodkie ziemniaki', stanowią źródło węglowodanów w postaci skrobi oraz prostych cukrów w ilości około 5%. Dostarczają około 50% więcej substancji odżywczych w porównaniu do typowych ziemniaków. Słodkie ziemniaki są doskonałą dostawą aminokwasów dla organizmu, zarówno endogennych, jak i egzogennych, które organizm nie jest w stanie samodzielnie produkować. Dlatego osoby unikające mięsa, produktów mlecznych lub jaj powinny zwracać uwagę na te składniki. Bataty są cennym źródłem witamin i minerałów, takich jak witamina C, tiamina, ryboflawina, niacyna, kwas pantotenowy, witamina B6, kwas foliowy, cholina, α-tokoferol oraz witamina K. Te składniki pomagają przeciwdziałać negatywnym skutkom działania wolnych rodników, ponieważ witamina C, A i tokoferole są naturalnymi antyoksydantami. Ponadto, słodkie ziemniaki są źródłem błonnika, co jest istotne dla osób z miażdżycą lub tych, które chcą wzbogacić swoją mikroflorę układu pokarmowego oraz dla osób na diecie odchudzającej.

Topinambur jest mniej znaną rośliną w Polsce, która zaliczana jest do bylin. Jest także znana jako bulwiasty słonecznik, ze względu na fakt, że bulwa tej rośliny ma unikatowy kształt: okrągły i wydłużony. W smaku topinambur jest stosunkowo specyficzny, słodkawo-mdły i nieco orzechowy, co nie zawsze jest przyjemne dla wszystkich. Topinambur jest polecany dla osób cierpiących na cukrzycę, ponieważ zawiera 18% inuliny zamiast skrobi o wysokim indeksie glikemicznym, co jest korzystne dla diabetyków.

Produkt wykorzystanie w kuchni – dania ziemniaczane, słodkie ziemniaki, bulwy topinamburu – naleśniki ziemniaczane, kluski śląskie, purée, ugotowane ziemniaki, ubrane w mundurki ziemniaki.. Dodatek do słodkich przekąsek – nadaje konsystencję kremową.. Dodatek do pieczenia bezglutenowego – zapobiega utracie wody i nadaje gładką strukturę ciastu.. Domowe frytki i chipsy, pieczone ziemniaki, łódeczki z warzywami itp.. Składnik zup, kremów, farszów, zapiekanek, sałatek.. Słodkie ziemniaki Podobne zastosowanie, co ziemniaki.. Pieczenie ciast warzywnych. Dodatek do farszy. Słodkie ziemniaki pieczone z ziołami, ugotowane na patelni i w wodzie.. Frytki, placki ze słodkich ziemniaków, kluski, purée.. Pasują do sałatek, zapiekanek.. Topinambur Alternatywa dla ziemniaków, produkcja alkoholu.. Składnik zup, purée, zapiekanek, sałatek.. Domowe frytki, chipsy, łódeczki.. W niewielkich ilościach może być spożywany surowy.

Zarówno ziemniaki, jak i bataty, a także topinambur, należą do produktów wartościowych i cennych pod względem zdrowotnym. Osoby cierpiące na cukrzycę, które powinny zwracać szczególną uwagę na wahania poziomu cukru we krwi, muszą ograniczyć spożywanie dużych ilości ziemniaków, gdyż mają one wysoki indeks glikemiczny. W zamian mogą włączyć w swoją dietę topinambur, który jest bogaty w inulinę. Ziemniaki i ich alternatywy powinny być spożywane naprzemiennie, gdyż każdy z produktów dostarcza różnych składników odżywczych, a szeroki zakres możliwości ich zastosowania pozwala na wzajemne zastępowanie odpowiedników. Ziemniaki, topinambur i bataty stanowią cenne źródło węglowodanów i składników odżywczych, takich jak białko, witaminy i składniki mineralne. Należy pamiętać, że same surowce przygotowane we właściwy sposób, bez użycia tłustych sosów, nie zawierają dużej ilości kalorii, dlatego mogą być spożywane zamiennie przez wszystkie osoby, zarówno na diecie podstawowej, mieszanej, jak i redukcyjnej.