Trening równowagi i koordynacji jako sposób zapobiegania urazom i upadkom u osób starszych

Czynniki ryzyka, które mogą prowadzić do urazów i wypadków, można podzielić na cztery główne kategorie: 1) czynniki zachowania i nawyków, takie jak nadmierne spożywanie alkoholu, niska aktywność fizyczna lub brak aktywności, nadmierna aktywność fizyczna, która wywiera duży nacisk na ciało, stres i pośpiech; 2) czynniki środowiskowe, takie jak śliskie podłogi, dywany, chodniki, brak mat antypoślizgowych, brak poręczy, np. w łazienkach, nieodpowiednie buty; 3) czynniki biologiczne, takie jak wiek, płeć, choroby związane z układem ruchu, zapalenia stawów, zaburzenia pamięci i wzroku, zaburzenia koordynacji nerwowo-mięśniowej i równowagi, rasa, niskie masy ciała lub osłabienie siły mięśniowej; 4) czynniki socjoekonomiczne, takie jak niskie dochody, brak odpowiednich warunków mieszkaniowych, utrudniony dostęp do służby zdrowia (P. Dusińska, J. Bonior 2019).

Profilaktyka urazów i zapobieganie upadkom jest kluczowe dla zachowania zdrowia i aktywności fizycznej osób starszych. Jeden z czynników, który bezpośrednio wpływa na częstotliwość upadków, to otoczenie, w którym dana osoba spędza swój dzień. Aby zwiększyć bezpieczeństwo osób starszych, należy: - usunąć z podłogi dywany, wykładziny, przedmioty, które mogą powodować potykanie się, takie jak progi (o ile to możliwe), - nabyć odpowiednie obuwie, przede wszystkim posiadające właściwości antypoślizgowe, - zapewnić w mieszkaniu odpowiednie oświetlenie nocne, - zapewnić wsparcie środowiskowe osobom starszym, które żyją same, - uświadomić osobom starszym czynniki zwiększające ryzyko upadków.

Według aktualnej wiedzy, regularna aktywność fizyczna może mieć wpływ na zmniejszenie ryzyka upadków oraz poprawę jakości życia oraz równowagi. W badaniu przeprowadzonym na grupie 60-letnich kobiet, sprawdzono, czy aktywność fizyczna wpływa na zmniejszenie ryzyka upadków, a także poprawę jakości życia i równowagi. W ciągu 25 tygodni kobiety dwa razy w tygodniu uczęszczały na zajęcia z fizjoterapeutą, przy czym każda sesja ćwiczeń trwała godzinę. Badania wykazały, że regularne ćwiczenia miały wpływ na zmniejszenie ryzyka upadków o 60% w porównaniu z grupą kontrolną, która nie ćwiczyła (E. Kovács, 2013). W innym badaniu, przeprowadzonym na kobietach w wieku powyżej 65 lat, które doświadczyły trzech lub więcej upadków, sprawdzono wpływ aktywności fizycznej na zmniejszenie ryzyka upadków i urazów. Badane kobiety uczęszczały na zajęcia organizowane przez instruktora raz w tygodniu oraz dodatkowo wykonywały zaplanowane 30-minutowe sesje ćwiczeń w warunkach domowych. Ćwiczenia miały na celu poprawę koordynacji nerwowo-mięśniowej, równowagi oraz zwiększenie siły. Po 50 tygodniach ryzyko upadków i urazów u kobiet z grupy eksperymentalnej zmniejszyło się o 54% w porównaniu z grupą kontrolną, która nie ćwiczyła (D. Skelton, 2005). Trening siłowy również może być bardzo dobrym sposobem aktywności fizycznej dla osób starszych.

Trening równowagi i koordynacji odgrywa kluczową rolę w zmniejszaniu ryzyka urazów i upadków u starszych osób. Systematyczne i odpowiednio dostosowane zajęcia fizyczne mogą przynieść wiele korzyści dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, w tym poprawy koordynacji i równowagi. Wiele badań naukowych potwierdza te korzyści. Dlatego promowanie aktywności fizycznej wśród osób starszych jest bardzo ważne, a nawet jeden tygodniowy trening siłowy może przynieść liczne korzyści zdrowotne. Jednakże, przed rozpoczęciem regularnego programu ćwiczeń, osoby starsze powinny skonsultować się z lekarzem w celu sprawdzenia stanu zdrowia.