"Syndrom Pronośności do Anoreksji" - rozpoznawanie przyczyn i czynników warunkujących SPA

Dr Ziółkowska prowadząc badania nad SGA wymienia trzy czynniki, które mogą prowokować rozwój Syndromu Gotowości Anorektycznej.. Należą do nich: zaburzenia dystansu pomiędzy rodzicami i dzieckiem, zaburzenia percepcji własnego ciała oraz deficyt konstruktywnych strategii radzenia sobie ze stresem.. Autorka wskazuje także czynniki dodatkowo potęgujące prawdopodobieństwo ujawnienia zachowań anorektycznych: sensytywny dla ekspresji SGA wiek rozwojowy (adolescencja), udział w kulturze popularnej oraz aktualna sytuacja trudna.. Zaburzenia dystansu pomiędzy rodzicami i dzieckiem Jedną z prawdopodobnych przyczyn rozwoju SGA są nieprawidłowe relacje w rodzinie przejawiające się m.. in. Zaburzonym dystansem między rodzicami a dziećmi.. W takich rodzinach rodzice mogą być nadmiernie blisko związani z dziećmi, nadopiekuńczy, co utrudnia młodym ludziom zyskanie samodzielności i określenie własnej tożsamości.. Równie niekorzystna jest sytuacja odwrotna, gdy rodzice są zbyt oddaleni od dziecka, nie zapewniają mu wystarczającego wsparcia i uwagi, co skutkuje poczuciem osamotnienia i zagubienia młodej osoby.. W takich rodzinach dziecku stawiane są zazwyczaj wygórowane wymagania, nakłaniające je do perfekcjonizmu i rywalizacji, ignorując jego realne możliwości, decyzje i wybory.. W efekcie, młoda dziewczyna będąca w stadium adolescencji, dorastająca w takiej rodzinie, cechuje się obniżoną samooceną oraz nasiloną potrzebą perfekcjonizmu i rywalizacji.. Zachowania anorektyczne typowe dla SGA stają się dla niej sposobem na podkreślenie swojej niedojrzałości i obawy przed dorosłym życiem, stanowią także manifestację buntu wobec nieprawidłowych stosunków rodzinnych.. Zaburzenia percepcji własnego ciała Niezadowolenie z własnego ciała, obniża i tak niską u dziewcząt zagrożonych SGA samoocenę, wpływa także negatywnie na relacje interpersonalne, wzbudza silne napięcie i lęk przed byciem otyłą, a wszystko to prowadzi do wzmożenia wysiłków podejmowanych w celu osiągnięcia idealnej sylwetki oraz wytworzenia nieprawidłowej postawy wobec jedzenia.. Deficyt konstruktywnych strategii radzenia sobie ze stresem i aktualna sytuacja trudna W przypadku SGA, inaczej niż w jadłowstręcie, zachowania anorektyczne nie występują ciągle, lecz ujawniają się w sytuacjach stresowych.. Niestety, dziewczęta podatne na wykształcenie tego syndromu doświadczają wielu takich sytuacji.. Samo dorastanie w rodzinie, która nie zapewnia sprzyjających rozwojowi warunków można określić jako chroniczne doświadczanie sytuacji trudnej, podobnie jak poczucie własnej nieatrakcyjności i niska samoocena.. Stres jest dla tych dziewcząt tym silniejszy, że nie znają one konstruktywnych sposobów radzenia sobie z nim.. W tej sytuacji wystąpienie dodatkowego trudnego wydarzenia (zerwanie z chłopakiem, problemy w szkole) jest „wisienką na torcie” wieńczącą splot niekorzystnych czynników osobowościowych i środowiskowych, uruchamiającą zachowania anorektyczne jako sposób opanowania narastającego napięcia.. Nie jest to oczywiście adaptacyjna strategia walki z trudnościami, a raczej tendencja do tłumienia przykrych emocji poprzez kompulsywne samodoskonalenie się.. Warto zwrócić uwagę, że okresowo podejmowane zachowania anorektyczne nie skutkują, tak jak w anoreksji, stale postępującą redukcją masy ciała, co pozwala przypuszczać, że ich głównym celem jest nie tyle rzeczywista utrata kilogramów, co obniżenie przykrego napięcia.. Zwrotne korzyści ze stosowania tych strategii, w postaci zainteresowania otoczenia, troski rodziców, odpowiadają za utrwalenie preferencji zachowań anorektycznych jako sposobu radzenia sobie w sytuacji trudnej.. Adolescencja Okres dorastania, ze względu na związany z nim proces dojrzewania fizycznego, psychicznego oraz społecznego, jest czasem szczególnie trudnym i stresującym dla młodego człowieka.. Największym wyzwaniem tego stadium jest pokonanie „kryzysu adolescencji”, w którym młodzi ludzie poszukują odpowiedzi na pytania o własne cele, wartości, preferencje.. Porzucając dzieciństwo i wchodząc w dorosłość muszą na nowo określić swoje miejsce w otaczającym świecie.. Jeśli im się to uda, zyskują mocne poczucie własnego „ja” i osiągają dojrzałą tożsamość.. Niestety jest to bardzo trudny proces, stąd w niesprzyjających rozwojowi warunkach może dojść do nieadaptacyjnego rozwiązania kryzysu adolescencyjnego oraz rozwoju wielu zaburzeń, w tym także anoreksji.. W przypadku jadłowstrętu mówi się o wytworzeniu u młodej osoby „tożsamości anorektycznej” – bardzo silnej identyfikacji ze swoją chorobą, która nie jest spostrzegana jako zaburzenie, ale część własnego „ja”.. Nie bez powodu na wielu forach internetowych rozwijają się społeczności „pro-ana”, których członkowie uznają anoreksję za swoistą ideologię i styl życia.. U dziewcząt z SGA dochodzi raczej do wykształcenia tzw.. „tożsamości rozproszonej” – czyli trwaniu w poczuciu niedookreślenia, ciągłej niepewności co do tego „kim jestem i czego pragnę”, co czyni je bardzo podatne na wpływy otoczenia.. Stwarza to sytuację szczególnego ryzyka zastąpienia przez młodą dziewczynę swojej pomieszanej tożsamości, pewną i atrakcyjną dla niej tożsamością anorektyczną, a tym samym przejścia SGA w pełnoobjawową anoreksję.. Udział w kulturze popularnej Za rozwój nieprawidłowego stosunku do jedzenia i własnego ciała odpowiedzialny jest częściowo udział w kulturze masowej, która propaguje nierealistyczny wzorzec kobiecego piękna.. W młodych dziewczętach rośnie przekonanie, że piękne ciało to chude ciało, a atrakcyjność fizyczna daje gwarancję szczęścia i powodzenia w życiu.. To buduje w nich silną motywację, by kontrolować ciało oraz wagę i tym samym osiągnąć pożądane przez nie cele – kochającego partnera, wiernych przyjaciół, atrakcyjną pracę.. Jednak nie sposób sprostać nierealistycznym, sprzecznym z fizjologią wymaganiom kulturowym dotyczącym kobiecej sylwetki, co prowadzi do spadku samooceny, wynikającego z niezgodności obrazu własnego ciała z idealnym wzorcem propagowanym przez media.. I tak koło się zamyka…

Identyfikacja Zespołu Gotowości Anorektycznej otwiera perspektywę na wczesne wykrywanie niepokojących sygnałów związanych z zaburzonym postrzeganiem własnej sylwetki oraz niezdrowym podejściem do żywienia wśród dzieci i młodzieży, co umożliwia udzielenie wsparcia osobom szczególnie narażonym na rozwinięcie anoreksji. Obecnie SGA pozostaje słabo rozpoznanym i dopiero eksplorowanym fenomenem psychologicznym, jednak istnieje uzasadniona nadzieja, iż pogłębione badania naukowe w tej dziedzinie poszerzą rozumienie jego specyfiki, co z kolei przyczyni się do opracowywania skuteczniejszych strategii prewencyjnych, edukacyjnych oraz interwencyjnych. Należy podkreślić, że ignorowanie symptomów SGA jako przejściowych kaprysów okresu dojrzewania może prowadzić do poważnych konsekwencji dla zdrowia psychicznego i fizycznego młodego człowieka, dlatego też każdy niepokojący objaw powinien być traktowany z należytą uwagą. Rodzice oraz opiekunowie, obserwując u podopiecznych zachowania sugerujące tendencje anorektyczne, powinni zareagować z troską – inicjując otwartą rozmowę, oferując wsparcie emocjonalne oraz rozważając konsultację ze specjalistą, gdyż takie sygnały mogą wskazywać na głębsze trudności, z którymi dziecko usiłuje sobie poradzić.