Spirulina - działanie, skutki i zastosowanie na włosy oraz skórę twarzy

Spirulina (*Spirulina platensis*), dawniej błędnie zaliczana do glonów, obecnie jest klasyfikowana jako gram-ujemna, nitkowata cyjanobakteria z rodzaju *Arthrospira*. Potocznie termin "spirulina" odnosi się do wysuszonego, sproszkowanego produktu pozyskiwanego z tych sinic. Dzięki obecności chlorofilu oraz fikobilin (m.in. fikocyjaniny) organizmy te przeprowadzają fotosyntezę oksygeniczną, podobnie jak rośliny. Wykazują cechy ekstremofilne – kolonizują środowiska o ekstremalnych parametrach: słone jeziora, gorące źródła, gleby zasadowe czy obszary polarne [1]. W handlu dostępna jest głównie w formie intensywnie zielonego proszku o wysokiej gęstości składników odżywczych. Jej zastosowanie sięga tysięcy lat – już starożytne cywilizacje afrykańskie oraz Aztekowie wykorzystywali ją jako źródło pożywienia i w celach leczniczych. Obecnie największe uprawy *Arthrospira platensis* koncentrują się w regionach Azji, Ameryki Południowej i Afryki, podczas gdy *A. maxima* pochodzi z Ameryki Środkowej. W Polsce spirulina pozostaje produktem niszowym, choć jej popularność systematycznie rośnie [2].

Poświęcono wiele uwagi i liczne badania oceniające korzyści terapeutyczne spiruliny w kontekście chorób takich jak hipercholesterolemia, choroby układu krążenia, choroby zapalne, nowotwory i zakażenia wirusowe [5].. Spirulinian wapnia obecny w spirulinie, należy do polisacharydów i wykazuje działanie przeciwnowotworowe, dzięki czemu może być stosowany w leczeniu patogenów Herpex simples czy cytomegalovirus.. Badania naukowe wskazują na działanie przeciwnowotworowe spiruliny, zdolność do stymulacji procesów krwiotwórczych, ochronę błon śluzowych.. Najnowsze badania sugerują też pozytywny wpływ spiruliny na osłabienie objawów w chorobie Alzheimera i zaburzeniach snu.. Spirulina zawiera barwniki takie jak fikoerytryn, fikocyjanin i chlorofil.. Dzięki protekcyjnemu działaniu przeciw wnikaniu promieniowania UV, opóźniają one procesy starzenia się.. Związki chlorofilowe obecne w spirulinie posiadają działanie przeciwzapalne i regulujące wydzielanie kwasów żółciowych.. Zawartość beta-karotenu, witaminy E i fikocyjaniny wpływa na stymulację procesów antyoksydacyjnych.. Antyoksydanty odpowiadają za niszczenie reaktywnych form tlenu oraz hamowanie lipooksydacji.. Może to sprzyjać opóźnianiu pojawienia się chorób neurodegeneracyjnych.. Spirulina może też wpływać na układ pokarmowy: reguluje perystaltykę jelit, poprawia proces trawienia [7], sprzyja rozwojowi bakterii z rodzaju Lactobacillus.. Wykazuje działanie przeciwalergiczne: dzięki właściwościom przeciwzapalnym hamuje wydzielanie histaminy przez komórki tuczne [6].. Pomaga także w zatruciach metalami ciężkimi[7], a jej preparaty stosuje się w celu zmniejszenia masy ciała [5] [8].

Alga spirulina odgrywa istotną rolę w nowoczesnych zabiegach kosmetycznych przeznaczonych dla skóry twarzy. Dzięki zdolności wspomagania detoksykacji organizmu z toksycznych metali ciężkich, a także dzięki obecności wysokostężonego chlorofilu oraz właściwościom neutralizującym szkodliwe wolne rodniki, produkt ten może znacząco poprawić teksturę naskórka, nadając mu gładkość oraz miękkość. Ponadto, zawarta w spirulinie tyrozyna reguluje naturalną pigmentację skóry i włosów, jednocześnie wzmacniając jej odporność na negatywne działanie promieni UV, co przekłada się na spowolnienie procesów starzenia. Dodatkowo, wykazuje działanie łagodzące objawy alergiczne, przez co jest chętnie wykorzystywana w formulacjach kosmetyków przeznaczonych dla skóry suchej, wrażliwej i podatnej na podrażnienia. Niezwykle cenny kwas gamma-linolenowy (GLA), obecny w składzie spiruliny, odgrywa kluczową rolę w regeneracji komórek skóry oraz wzmocnieniu jej naturalnej bariery ochronnej. Jego niedobór może prowadzić do przesuszenia, szorstkości oraz utraty elastyczności naskórka, co zostało potwierdzone w badaniach naukowych [9]. Aplikacja spiruliny w domowej pielęgnacji twarzy jest niezwykle prosta i efektywna – wystarczy przygotować odżywczą maseczkę, łącząc około jedną łyżeczkę proszku spirulinowego z niewielką ilością wody, aż do uzyskania jednolitej, papkowatej konsystencji, a następnie nałożyć ją na oczyszczoną skórę twarzy i pozostawić do działania przez około kwadrans. Po upływie tego czasu maseczkę należy dokładnie spłukać letnią wodą, aby odsłonić odświeżoną i zrewitalizowaną cerę.

Unikalne właściwości odżywcze spiruliny – bogatej w bioaktywne związki, mikroelementy oraz wysokowartościowe białko – wywierają korzystny wpływ na funkcjonowanie gruczołów łojowych skóry głowy, wspomagając regenerację naturalnej bariery lipidowej. Dzięki temu preparaty na bazie tego sinicowego superpożywienia przyczyniają się do głębokiej odbudowy struktury włosów oraz paznokci, co znajduje potwierdzenie w badaniach nad jej działaniem przeciwutleniającym i immunomodulującym. Szczególną grupą odbiorców, która może odnieść wymierne korzyści z suplementacji lub zewnętrznego stosowania spiruliny, są osoby borykające się z problemem nadmiernego wypadania włosów – efekt ten wiąże się z hamowaniem procesów zapalnych oraz stymulacją mikrokrążenia w skórze głowy. Podobnie jak w przypadku odżywczych masek do twarzy, spirulinę można z powodzeniem wykorzystać jako bazę domowych kuracji włosów, wzbogacając ją o dodatkowe składniki aktywne. Do przygotowania takiej mieszanki można włączyć zioła o działaniu łagodzącym (np. suszony rumianek czy pokrzywę), a także olejki eteryczne (rozmarynowy, rycynowy) lub naturalne emolienty, takie jak żółtko jaja kurzego. Optymalna konsystencja uzyskuje się poprzez stopniowe rozcieńczanie proszku spirulinowego wodą lub hydrolatem, aż do uzyskania gładkiej, półpłynnej pasty. Gotową maskę należy równomiernie rozprowadzić na całej długości włosów, z szczególnym naciskiem na delikatne wmasowanie w skórę głowy, gdzie znajdują się mieszki włosowe. Po około 30-minutowym czasie ekspozycji preparat dokładnie zmywa się letnią wodą, a następnie włosy myje łagodnym szamponem, aby usunąć ewentualne resztki. Spirulina, klasyfikowana jako tzw. *superfood*, wyróżnia się wyjątkowo bogatym profilem składników bioaktywnych: zawiera pełnowartościowe białko (aż do 70% suchej masy), niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (w tym kwas γ-linolenowy), chlorofil, karotenoidy oraz szerokie spektrum witamin (m.in. z grupy B, K, E) i minerałów (żelazo, magnez, cynk). Liczne badania *in vitro* oraz kliniczne potwierdzają jej wielokierunkowe działanie prozdrowotne, w tym właściwości antyoksydacyjne, przeciwnowotworowe, przeciwwirusowe, a także zdolność do modulacji odpowiedzi immunologicznej. Dzięki tym cechom spirulina znajduje zastosowanie nie tylko w suplementacji doustnej, ale również jako składnik kosmeceutyków do pielęgnacji włosów, skóry twarzy oraz paznokci.