Mechanizm działania, potencjalne skutki niepożądane oraz rola lecytyny w funkcjach poznawczych, ze szczególnym uwzględnieniem procesów pamięciowych

Lecytynie, jako źródle choliny, można przypisać kilka właściwości.. Jak wspomniano wyżej, jest ona składnikiem błon wszystkich komórek.. Właściwe zaopatrzenie w cholinę w czasie ciąży jest niezwykle istotne dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego dziecka.. We współpracy z kwasem foliowym znosi szkodliwe działanie homocysteiny – związku, który zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia, w tym miażdżycy.. Cholina jest także niezbędna do syntezy acetylocholiny – neurotransmitera.. Niedobory choliny mogą powodować nadmierne gromadzenie się cholesterolu i triglicerydów w wątrobie, także stany lękowe, bóle głowy a nawet zaparcia.

Tytułowy związek jest nam potrzebny tak naprawdę już od pierwszych tygodni życia.. O odpowiednią zawartość lecytyny w diecie powinny zatroszczyć się szczególnie kobiety ciężarne.. Cholina jest bowiem niezbędna w prawidłowym formowaniu się komórek progenitorowych (macierzystych, zdolnych do różnicowania się w różne typy komórek).. Co ciekawe, kobiety przed menopauzą z racji ciągłej produkcji estrogenów nie potrzebują dostarczać tego związku w ilości takiej jak mężczyźni czy kobiety, które przeszły menopauzę.. To dlatego, że estrogeny stymulują wewnętrzną syntezę choliny.. Niestety – część kobiet ma genetycznie uwarunkowaną blokadę endogennej syntezy.. W trakcie ciąży i laktacji cholina jest dostarczana do płodu przez łożysko, przez co spada jej dostępność dla matki, a tym samym rośnie zapotrzebowanie na produkcję wewnętrzną i przyjmowanie jej z zewnątrz.. Sprawdzono jaki wpływ ma spożycie choliny w pierwszym i drugim trymestrze ciąży na pamięć wzrokową dziecka w wieku 7 lat.. Okazało się, że im wyższe było spożycie w pierwszych dwóch trymestrach przez matkę – tym lepsze okazywały się wyniki testów wśród ich dzieci.. Taką zależność wykazano już wcześniej u szczurów.. Cholina w łonie matki może oddziaływać na płód poprzez tworzenie acetylocholiny jak i wpływając bezpośrednio na geny dziecka decydujące o rozwoju układu nerwowego.. Nie można popadać w przesadny optymizm, ale warto wspomnieć, że w badaniu pilotażowym prowadzonym na University of Minnesota suplementacja choliną poprawiała zdolność zapamiętywania u dzieci z alkoholowym zespołem płodowym.. Jedynym zaobserwowanym skutkiem ubocznym był rybi zapach.. Za tę specyficzną woń odpowiedzialna jest trimetyloamina (o której mowa będzie później) syntetyzowana z choliny przez bakterie jelitowe.. W Normach Żywienia dla populacji polskiej określono zapotrzebowanie na cholinę dla różnych grup wiekowych.. Grupa/wiek/płeć mg/os/d Dzieci 1–3 4–6 7–9 200 250 250 Chłopcy 10–12 13–15 16–18 375 550 550 Dziewczęta 10–12 13–15 16–18 375 400 400 Zbilansowana i zróżnicowana dieta dostarcza niezbędnej dziennej dawki choliny.

Znaczenie spożycia lecytyny czy choliny w poprawie funkcji poznawczych jest niejednoznaczne.. Badania eksperymentalne przeprowadzone do 2003 roku nie wykazały poprawy pamięci u pacjentów z chorobą Alzheimera (AD) czy Parkinsona przy suplementacji lecytyny.. Całkiem niedawno jednak uzyskano korzystne efekty 3 miesięcznej suplementacji fosfolipidów pozyskiwanych właśnie z lecytyny na pamięć i nastrój osób cierpiących na AD.. Trudno powiedzieć, czy osobom zdrowym należałoby zalecić suplementację choliną celem poprawy zdolności zapamiętywania.. Na pewno może okazać się to pomoce w okresach nasilonego stresu.

Lecytyna, a ściślej biorąc – cholina, może mieć także niekorzystne właściwości.. Związek ten w przewodzie pokarmowym pod wpływem bakterii jelitowych może zostać przekształcony do trimetyloaminy (TMA).. Gaz ten jest szybko absorbowany, po czym trafia do wątroby, gdzie zostaje utleniony do TMAO.. W badaniach obserwacyjnych wykazano, że im wyższy poziom TMAO tym większe ryzyko zachorowania na choroby układu krążenia.. Przypuszcza się, że TMAO może sprzyjać tworzeniu się komórek piankowatych – istotnego elementu blaszki miażdżycowej.. Co ciekawe, to w jakiej ilości wytworzymy TMAO po spożyciu choliny (zawartej np.. W jajkach) zależy od składu flory bakteryjnej naszych jelit.. W eksperymencie, gdzie mierzono wzrost stężenia TMAO po spożyciu konkretnej liczby jaj – u poszczególnych osób spożywających tę samą ilość – różnica w stężeniu substancji była nawet czterokrotna.. Czy jajka jako jedno z bogatszych źródeł choliny powinny budzić nasz niepokój? Trudno na ten moment wydać jednoznaczną ocenę.. U zdrowych osób spożycie jaj nie jest związane ze zwiększonym ryzykiem chorób serca, w przeciwieństwie jednak do osób chorujących na cukrzycę.. Do najlepszych źródeł lecytyny należą: żółtka jaj, podroby, kiełki pszenicy oraz suche nasiona roślin strączkowych.. Zapotrzebowanie na cholinę wzrasta m.. in. W stanach dużego napięcia emocjonalnego, stresu i rozdrażnienia.. Najlepiej więc zadbać o dobrze zbilansowaną dietę, która dostarczy lecytynę w odpowiedniej ilości.