Depresja i aktywność fizyczna – wpływ ruchu na zdrowie psychiczne

W roku 2023 Narodowy Fundusz Zdrowia opublikował zaktualizowane dane statystyczne, z których wynika, iż w ciągu tego okresu aż 809 tysięcy pacjentów otrzymało świadczenia medyczne z rozpoznaniem pierwotnych lub współistniejących epizodów depresyjnych. Analiza wykazała, że dominującą grupą wiekową objętą tymi świadczeniami byli seniorzy w przedziale 65–74 lat. Co więcej, raport NFZ ujawnia, że preparaty antydepresyjne zostały zrealizowane przez 1,7 miliona osób – co stanowi wzrost o 83 procent w porównaniu do roku 2013. Szacunki wskazują, że w tym samym czasie w Polsce na depresję cierpiało około 1,2 miliona obywateli. Badania przeprowadzone przez *Institute for Health Metrics and Evaluation* potwierdzają, iż pandemia COVID-19 znacząco przyspieszyła dynamikę zachorowań: w 2020 roku zarejestrowano ponad 53 miliony nowych przypadków ciężkich zaburzeń depresyjnych oraz 76 milionów epizodów lękowych, przy czym większość dotyczyła kobiet. Dodatkowo, problemy z obniżonym nastrojem, lękiem i objawami depresyjnymi były szczególnie nasilone w grupie młodych dorosłych (źródło: M. Yocha, R. Sirulla, 2021).

Chociaż zarówno bieganie, jak i trening siłowy wykazują zbliżoną skuteczność w zakresie poprawy samopoczucia psychicznego, to jednak aktywność biegowa może okazać się bardziej efektywna w redukcji określonych dolegliwości, takich jak stany lękowe. W badaniu przeprowadzonym na grupie 28 pacjentów poddanych hemodializie porównano wpływ regularnego biegania oraz ćwiczeń oporowych przez okres pół roku. Osoby angażujące się w treningi biegowe odnotowały znaczące obniżenie poziomu lęku (Dziubek i współpracownicy, 2016). Depresja stanowi zaburzenie o destrukcyjnym wpływie na organizm, co potwierdza statystyka wskazująca, że osoby z rozpoznanymi chorobami psychicznymi żyją średnio o około dekadę krócej niż reszta społeczeństwa. Przyczyną tego zjawiska może być zwiększone ryzyko wystąpienia schorzeń kardiometabolicznych, w tym cukrzycy typu 2, chorób układu sercowo-naczynio-wego, nadciśnienia tętniczego oraz insulinooporności (Schuch & Stubbs, 2019). Systematyczna aktywność fizyczna odgrywa kluczową rolę w terapii depresji, przyczyniając się do poprawy parametrów sercowo-naczyniowych, regulacji masy ciała oraz wzrostu stężenia lipoprotein wysokiej gęstości (Kerling i in., 2015; Kahl i in., 2015; Stubbs i in., 2016). Ponadto, ćwiczenia wpływają korzystnie na neuroplastyczność i neurogenezę – procesy tworzenia nowych komórek nerwowych – wykazując działanie przeciwzapalne, optymalizując jakość snu, podnosząc samoocenę oraz wzmacniając poczucie własnej wartości (Xie i in., 2021). Regularna aktywność fizyczna przyczynia się również do poprawy funkcji poznawczych, które u osób z depresją często ulegają zaburzeniom. Badania wykazały, że u pacjentów z jednobiegunowym zaburzeniem depresyjnym stosowanie ćwiczeń fizycznych prowadziło do skrócenia czasu reakcji, usprawnienia krótkotrwałej pamięci werbalnej, funkcji wykonawczych oraz przyspieszenia tempa procesów psychomotorycznych (Buscher i in., 2019; Dauwan i in., 2021).

Zespół specjalistów z prestiżowego ośrodka naukowego Duke University przeprowadził rygorystyczne badanie kliniczne, którego celem było porównanie efektywności dwóch strategii terapeutycznych w walce z epizodami depresyjnymi: systematycznej farmakoterapii za pomocą sertraliny (handlowo dostępnej jako Zoloft) oraz strukturalnie zaplanowanego programu ćwiczeń fizycznych o umiarkowanej intensywności. Wyniki eksperymentu ujawniły zaskakującą zbieżność w skuteczności obu interwencji – w grupie poddanej regularnej aktywności ruchowej pełną remisję objawów depresyjnych odnotowano u 45% uczestników, podczas gdy w grupie przyjmującej leki przeciwdepresyjne analogiczny rezultat osiągnęło 47% badanych. Odkrycie to otwiera nowe perspektywy w dyskusji nad optymalnymi metodami leczenia zaburzeń nastroju.