Zespół Huntingtona: etiopatogeneza, mechanizmy dziedziczenia, symptomatologia kliniczna, konsekwencje neurobiologiczne, strategie terapeutyczne oraz zalecenia dietetyczne w kontekście postępującej neurodegeneracji

Częstotliwość występowania HD wynosi około 2, 71 na 100 tysięcy urodzeń.. Szacuje się, że około 30 tysięcy osób choruje w Stanach Zjednoczonych Ameryki oraz około 38 tysięcy w Unii Europejskiej.. Dostępność predykcyjnych testów genetycznych pozwala na wczesne wykrycie nosicieli choroby, obserwacje, próby łagodzenia objawów i spowolnianie progresji.. Niestety dostępność ta nie jest na tyle powszechna i tania, aby każdy – niezależnie od sytuacji materialnej, czy poziomu rozwinięcia kraju i regionu – mógł odpowiednio szybko dowiedzieć się o chorobie i reagować.

HD wywoływana jest przez mechanizm o dynamicznym przebiegu, który inauguruje produkcję zmutowanej huntingtyny (mHtt).. Do mutacji dochodzi, kiedy liczebność pewnych struktur w określonym miejscu chromosomu przekroczy ilość występującą w warunkach fizjologicznych.. U osób zdrowych liczebność ta wynosi 6–35 powtórzeń, natomiast u osób chorych wystąpić może nawet do tysięcy powtórzeń.. Z dynamiką choroby związane jest zjawisko antycypacji – im więcej powtórzeń w kodzie genetycznym mężczyzny podejmującego próbę rozrodu, tym więcej powtórzeń będzie posiadało jego dziecko.. Ponadto z ilością tychże powtórzeń skorelowana jest intensywność objawów.

Pląsawica Huntingtona jest najczęściej występującą dziedziczną genetycznie chorobą.. Należy do chorób monogenowych, zatem za wystąpienie jej odpowiedzialny jest jeden z około 20 tysięcy genów człowieka.. Dziedziczona jest dominująco autosomalnie, zatem ujawnia się zarówno w układzie heterozygotycznym, jak i homozygotycznym.. Występuje u kobiet i mężczyzn z podobną częstotliwością i pojawia się w każdym pokoleniu.

Choroba Huntingtona zazwyczaj objawia się w wieku 35–50 lat.. Ekspresja genu huntingtyny zachodzi w całym organizmie, jednak najwyższa jest w mózgu i jądrach.. Właśnie „wszechobecność” wpływa na szerokie spektrum objaw i skutków choroby.. Głównym objawem jest efekt, od którego wzięła się nazwa choroby – ruchy pląsawiczne.. Jest to ataksja – niezborność ograniczająca koordynację ruchową i utrzymanie równowagi.. Choroba prowadzi do stopniowej neurodegeneracji, a co za tym idzie również do zaburzeń psychicznych, które objawiać się mogą depresją, apatią i agresją, zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi czy bezsennością.

Człowiek dotknięty chorobą Huntingtona, głównie ze względu na niezborność ruchową, najczęściej boryka się ze stopniową utratą samodzielności.. Skutkiem jest unieruchomienie i przyspieszenie postępu choroby.. Brak apetytu oraz bezsenność z kolei prowadzą do coraz większego niedożywienia i dysregulacji cyklu okołodobowego, co sprzyja wpadaniu w błędne koło „uziemienia” i ograniczenia możliwości poprawy.. Na skutek choroby zmianie ulega zarówno długość, jak i jakość życia.

Obecne badania dotyczące terapii skupiają się na obniżaniu ekspresji Htt oraz modulacji wytwarzania toksycznych agregatów aminokwasowych.. Ponadto duży nacisk kładzie się na ograniczanie objawów choroby.. Leczenie głównego objawu – pląsawicy – jest trudne ze względu na mnogość skutków ubocznych.. W ograniczaniu zaburzeń ruchowych wykorzystuje się związki wpływające na receptory dopaminy i serotoniny, które wchodzą ze sobą w interakcje, inhibitory transferu monoamin, a także związki będące antagonistami wobec receptorów NMDA.. W zasypianiu pomagać mogą związki GABA-ergiczne, natomiast w utrzymywaniu funkcji kognitywnych inhibitory acetylocholinesterazy.. Stosowane są algorytmy między innymi z lekami antypsychotycznymi oraz tetrabenazyną, które wymagają stałej kontroli zarówno skutków ubocznych, jak i objawów.. W przypadku nerwowości i zaburzeń nastroju do algorytmów włączane są również selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI).

W pląsawicy Huntingtona dieta powinna być nastawiona głównie na ograniczanie stanów zapalnych w organizmie, a także na zapobieganie utraty masy mięśniowej.. Jadłospisy zasobne w antyoksydanty, wielonienasycone kwasy tłuszczowe oraz aminokwasy o rozgałęzionych łańcuchach z pewnością mogą w jakimś stopniu ograniczać rozwój choroby, jednak tylko w niewielkim.. Pamiętać tutaj należy o genetycznym podłożu choroby i wynikających z tego ograniczeniach terapeutycznych.. Choroby genetyczne stanowią ogromne wyzwanie dla współczesnej medycyny.. Pląsawica Huntingtona jest jedną z najlepiej poznanych chorób monogenowych, a naukowcy cały czas pracują nad metodami jej zwalczania.. Postępy w projektowaniu farmaceutyków molekularnych dają duże nadzieje na pokonanie choroby w przyszłości, jednak osoby borykające się ze schorzeniem niestety muszą obecnie „radzić sobie” leczeniem objawowym.